एकैकमन्तरं तस्य वियुतान्येकसप्ततिः
लेखयोः काष्ठयोश्चैव बाह्याभ्यन्तरयोः स्मृतम्
बाह्यतो दक्षिणे चैव सततं तु यथाक्रमम्
चरते दक्षिणे चापि तावदेव विभावसुः
योजनानां सहस्राणि सप्तादश समासतः
एकविंशतिभिश्चैव योजनैरधिकैर्हि ते
विष्कंभो मण्डलस्याथ तिर्यक् स तु विधीयते
कुलालचक्रपर्यन्तो यथा शीघ्रं निवर्त्तते
तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं तु कालेनाल्पेन गच्छति
त्रयोदशार्द्धमृक्षाणामह्ना तु चरते रविः
कुलालचक्रमध्ये तु यथा मन्दं प्रसर्पति
तस्मा द्दीर्घेन कालेन भूमिं स्वल्पानि गच्छति
अहो भवति तच्चापि चरते मन्दविक्रमः
मुहूर्तैस्तावदृक्षाणि नक्तं द्वादशभिश्चरन्
मृत्पिण्ड इव मध्यस्थो ध्रुवो भ्रमति वै तथा
उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमते मण्डलानि तु
ध्रुवस्तथा हि विज्ञेयस्तत्रैव परीवर्त्तते
दिवानक्तं च सूर्यस्य मन्दा शीघ्रा च वै गातिः
तथैव च पुनर्नक्तं शीघ्रा सूर्यस्य वै गातिः
गतिः सूर्यस्य नक्तं च मन्दा चैव गतिस्तथा
तजापि संचरन्मार्गं समेन विषमेण च
अगस्त्यश्चरते तेषामुपरिष्टाज्जवेन तु
दक्षिणे नागवीथ्यास्तु लोकालोकस्य चोत्तरे
पृष्टे यावत्प्रभा सौरी पुरस्तात्संप्रकाशते
योजनानां सहस्राणि दशकं तुच्छ्रितो गिरिः
नक्षत्रचन्द्रसूर्यश्च ग्रहैस्तारागणैः सह
एतावानेव लोकस्तु निरालोकस्ततः परम्
लोकालोकं तु संधत्ते यस्मात्सुर्यपरिग्रहम्
उषा रात्रिः स्मृता विप्रैर्व्युष्टिश्चापि त्वहः स्मृतम्
प्रजापतिनियोगेन शापस्त्वेषां दुरात्मनाम्