दक्षिणाद्विनिवृत्तो ऽसौ विषुवस्थो यदा रविः
मण्डलं विषुवत्तस्य योजनैस्तन्निबोधत
तथा शतसहस्राणामशीत्येकाधिका पुनः
शाकद्वीपस्य षष्ठस्य उत्तरातो दिशश्चरन्
योजनाग्रात्प्रसंख्याता कोटिरेका तु स द्विजाः
अष्टपञ्चाशतं चव योजनान्यधिकानि तु
मूलं चैव तथाषाढे त्वजवीथ्युदयास्त्रयः
काष्ठयोरन्तरं यच्च तद्वक्ष्येयजनैः पुनः
त्रयः शताधिकाश्चन्ये त्रयस्त्रिंशच्च योजनैः
काष्ठयोर्लेखयोश्चैव ह्यन्तरं दक्षिणोत्तरे
एकैकमन्तरं तस्य वियुतान्येकसप्ततिः
लेखयोः काष्ठयोश्चैव बाह्याभ्यन्तरयोः स्मृतम्
बाह्यतो दक्षिणे चैव सततं तु यथाक्रमम्
चरते दक्षिणे चापि तावदेव विभावसुः
योजनानां सहस्राणि सप्तादश समासतः
एकविंशतिभिश्चैव योजनैरधिकैर्हि ते
विष्कंभो मण्डलस्याथ तिर्यक् स तु विधीयते
कुलालचक्रपर्यन्तो यथा शीघ्रं निवर्त्तते
तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं तु कालेनाल्पेन गच्छति
त्रयोदशार्द्धमृक्षाणामह्ना तु चरते रविः
कुलालचक्रमध्ये तु यथा मन्दं प्रसर्पति
तस्मा द्दीर्घेन कालेन भूमिं स्वल्पानि गच्छति
अहो भवति तच्चापि चरते मन्दविक्रमः
मुहूर्तैस्तावदृक्षाणि नक्तं द्वादशभिश्चरन्
मृत्पिण्ड इव मध्यस्थो ध्रुवो भ्रमति वै तथा
उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमते मण्डलानि तु
ध्रुवस्तथा हि विज्ञेयस्तत्रैव परीवर्त्तते
दिवानक्तं च सूर्यस्य मन्दा शीघ्रा च वै गातिः
तथैव च पुनर्नक्तं शीघ्रा सूर्यस्य वै गातिः
गतिः सूर्यस्य नक्तं च मन्दा चैव गतिस्तथा