अतीतो वर्तमानेन दृष्टो वैवस्वते न सः
तेषां सर्पर्षयः पूर्वमासन्ये तान्निबोधत
अत्रिश्चैव वसिष्ठस्च सप्त स्वायंभुवे ऽतरे
ज्योतिष्मान् द्युतिमान्हव्यः सवनः सत्त्र एव च
वायुवेगा महासत्त्वा राजानः प्रथमेंऽतरे
सपिशाचमनुष्यञ्च ससुपर्णाप्सरोगणम्
बहुत्वान्नामधेयानां संख्या तेषां कुतः कुले
कालेन महतातीता अयनाब्दयुगक्रमैः
कस्य योनिः किमादिश्च किं सतत्त्वः किमात्मकः
किं नामधेयं को ऽस्यात्मा एप्तत्त्वं ब्रूहि तत्त्वतः
सूर्ययोनिर्निमेषादिः संख्याचक्षुः स उच्यते
संवत्सरः सतत्त्वश्च नाम चास्य कलात्मकः
पञ्चधा प्रविभक्तां तु कालावस्थां निबोधत
संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः
पञ्चमो वत्सरस्तेषां कालःस युगसज्ञितः
क्रतुरग्निस्तु यः प्रोक्तः स तु संवत्सरो मतः
शुक्लकृष्णगतिश्चापि अपां सारमयः खगः
यश्चायं पवते लोकांस्तनुभिः सप्तसप्तभिः
अहङ्कारादुदग्रुद्रः संभूतो ब्रह्मणास्तु यः
सतत्त्वं तस्य वक्ष्यमि कीर्त्यमानं निबोधत
ऋक्सामयजुषां योनिः पञ्चानां पतिरीश्वरः
प्रोक्तः संवत्सरश्चेति सूर्य चोनिर्मनीषिभिः
ग्रहनक्षत्रशीतोष्णवर्षायुः कर्मणां तथा
वैकारिकः प्रसन्नात्मा ब्रह्मपुत्रः प्रजापतिः
आदित्यः सविता भानुर्जीवनो ब्रह्मसत्कृतः
ताराभिमानी विज्ञेयो द्वितीयः परिवत्सरः
आजीवः सर्वभूतानां योगक्षेमकृदीश्वरः
तिथीनां पर्वसंधीनां पूर्णिमादर्शयोरपि
तस्मात्स पितृमान्सोमः स्मृत इङ्वत्सरात्मकः
कर्मभिः प्राणिनां लोके सर्वचेष्टाप्रवर्तकः