तस्य द्वे कन्ये अनुज्यः सती सतीवती च चाते च पुण्यशीलायाः सञ्जाते। उर्जायाः वसिष्ठेन सप्त पुत्राः, ये वसिष्ठाः इति विख्याताः, अभवन्। सा उर्जा प्राणस्य प्रियतमा पत्नीरूपेण द्युतिमन्तं पुत्रं जनयामास। तस्यां रक्ष, गर्त्त, ऊर्ध्वबाहु, सवन, पवन इत्येते पुत्राः अभवन्। रत्नस्य सुप्रसिद्धस्य मार्कण्डेय्यस्य कन्या वारङ्गी जाता। तेषां महात्मनाम् वसिष्ठानां वंशाः तेषां नामभिः विख्याताः। एवं मुनीनां सृष्टिः तेषां च संततयः सम्यक् वर्णिताः। ब्रह्मणः मानसपुत्रात् स्वाहा नाम्नी कन्या जाता। तस्याः निमथ्य, पवमान, वैद्युत इत्येते अग्नेः रूपाणि स्मृतानि। अन्ये निमथ्य, पवमान, शुचि, सौर इत्यपि अग्नेर् एव रूपाणि ज्ञायन्ते। पवमानस्य पुत्रः काव्यवाहनः इति कथ्यते। देवेषु अग्निः हविः वहति, पितृषु काव्यवाहनः एव। तेषां पुत्रपौत्राः चत्वारिंशद् संख्या इति श्रूयन्ते। ब्रह्मणः आद्यः पुत्रः लौकिकः अग्निः विष्रुप्तः इति विख्यातः। तस्य पुत्रः वैश्वानरः, यः शतवर्षं हविः वहन कृतवान्। ततोऽथर्वा नाम लौकिकः अग्निः दर्पहा अथर्वणः इति स्मृतः। तस्मात् लौकिकः अग्निः दध्यङ् अथर्वाणः अभवत्। स एव गर्हपत्यः अग्निः ज्ञेयः, तस्य द्वौ एव पुत्रौ स्याताम्। द्वितीयः पुत्रः शुकः, प्रायणीयः अग्निः इति कथ्यते। शंसी नामकः अग्निः स्तूयते, स हविर्वाहकः षोडश नद्यः इच्छति स्म। कावेरी, कृष्णवेणा, नर्मदा, यमुना, विपाशा, कौशिकी, शतद्रू, सरयू इत्यादयः तासां षोडश नद्यः। एतेषु षोडश स्थानेषु पृथक् पृथग् न्यस्ताः। कृत्तिकासु विचरन्ती धिष्णी जाता, ताः धिष्ण्यः इति कथ्यन्ते। एवं नदीनां पुत्राः धिष्ण्येषु एव जाताः इति विद्यात्। अधुना तेषां नामानि संक्षेपेण शृणु। ते जन्मकाले, होमकाले, यथाक्रमं स्थाप्यन्ते। द्वितीयः अग्निः क्रिशानुः, यः वेदीमध्ये स्थाप्यते। परिषत् च पवमानश्च द्वितीयः, एवं सः स्मृतः। अनुल्लिखितो हव्यवाहनः अग्निः शमित्रे प्रकटितः। विश्वव्यचा समुद्राग्निः ब्रह्मस्थानं प्रतिष्ठितः। अनगृहस्थः समीपस्थः शालासुखीयकः इति कथ्यते। एते सर्वे शंसीपुत्राः द्विजातिभिः समीपस्थाः इति स्मृताः। विभुः, प्रवाहणः, अग्नीध्रः, अन्यश्च धिष्ण्यः, एते तत्र सन्ति। होत्री नामकः अग्निः हविर्वाहकः इति स्मृतः। वैश्वदेवोऽग्निः ब्राह्मणः शंसीरिति च कथ्यते। आवारि वा वाभारि नामकः अग्निः वैश्ठीयस्य इति विज्ञेयः। अष्टमः सुध्युः अग्निः यमार्जालीयेन सह सम्बद्धः इत्युच्यते। सः आपां मूलं इति अप्सुनामेति च विख्यातः। स अग्निः अवभृथकर्मणि ज्ञेयः, स च वरुणेन सह पूज्यते।