सः पुरुषः ऊर्ध्वगामिनी शक्त्या स्थित्वा, यावत् प्रलयः अभवत्, तावत् दृढः अभवत्। तस्य ज्ञानं, तपः, सत्यम्, ऐश्वर्यं, धर्मः च आसीत्। सर्वे देवाः ऋषयः च, असुरैः सह समागताः। सः देवेषु ऐश्वर्येना अतिरिच्यते, महासुरेषु बलिना च। सः सर्वाणि भूतानि आकाशं च सृज्य, सृष्टेः उपरान्तं विरमत्। महादेवस्य रुद्रस्य, सिद्धैः ऋषिभिः सह, तस्य नामानि रूपाणि च विस्तारतः अहं कथयिष्यामि। अन्येषु पूर्वकल्पेषु, अस्मिन् च कल्पे, तानि शृणु। ततः तस्य अङ्गात् एकः बालः प्रादुरभवत्, रक्तनीलवर्णः। तं रक्तनीलवर्णं बालं अकस्मात् रुदन्तं दृष्ट्वा, सः उवाच—“प्रथमं नाम मे ददातु, भगवन्।” ब्रह्मा तं बालं पप्रच्छ—“किमर्थं रुदसि, बालक?” सः उक्तः—“देवेषु भव इति ते नाम भवति।” पुनः सः रुदितुम् आरभत्। “तृतीयं नाम मे ददातु,” इति सः पुनः उवाच। ब्रह्मा तं रुदन्तं पप्रच्छ—“किमर्थं रुदसि?” सः उक्तः—“देवेषु ईशान इति ते नाम भवति।” पुनः रुदितुम् आरभत्। “पञ्चमं नाम मे ददातु,” इति स्वयम्भुवं प्रति उवाच। ब्रह्मा पुनः पप्रच्छ—“किमर्थं रुदसि?” सः उक्तः—“देवेषु भीम इति ते नाम भवति।” पुनः रुदितुम् आरभत्। “सप्तमं नाम मे ददातु,” इति उवाच। तं रुदन्तं बालं ब्रह्मा उवाच—“मा रुदः।” “देवेषु महादेव इति ते नाम भवति।” ततः सः विरमत्। तदनन्तरं सः उवाच—“एतेषां नामस्थानानि सूचय।” सूर्यः, आपः, पृथिवी, वायु, अग्निः, आकाशः च। एतेषु यथायोग्यं पूजनीयं, सम्माननीयं, प्रणमनीयं च। यद् पूर्वं उक्तं, 'रुद्र' इति नाम, महाबल। ततः तस्य तेजः नेत्रं अभवत्, तेन प्रकाशः अभवत्। सूर्यस्य उदयकाले अस्तकाले च दर्शनं न कर्तव्यम्। अतः, दीर्घायुषः इच्छुः, नित्यशुचिः च, सूर्यं न पश्येत्। सन्ध्याकाले उपविष्टः, साम, ऋग्, यजुः वेदान् पठेत्। मध्याह्ने सामपाठे रुद्रः क्रमशः प्रविशति। रुद्रं कदापि न विरोधयेत्। ततः ब्रह्मा पुनः तं देवम्, नीलरक्तवर्णम्, उवाच—“अस्य आपः द्वितीयं रूपं भवतु, तेन नाम भवति।” सः तदा तत्र प्रविष्टः; अतः 'आपो भव' इति स्मृतः। सृष्ट्यर्थं, सीक्षार्थं च, भूतेषु भव इति नाम भवति। आपः मध्ये न तु त्यजेत्, न स्नानं कुर्यात्, न मैथुनं कुर्यात्। शुद्धाशुद्धरूपाणि आपः, ऋषिभिः तस्य शरीराणि स्मृतानि। समुद्रः आपां गर्भः; अतः सर्वाः आपः तं इच्छन्ति। अतः आपः न विघ्नयेत्; ताः समुद्रं इच्छन्ति। एवं महादेवस्य रुद्रस्य रूपाणि, नामानि, स्थानानि च ब्रह्मा विवृणोति, तस्य महत्त्वं, पूजनं, आचारः च विधत्ते।