रुद्रः तान् उत्तमान् देवतान् सृष्टवान् ये अद्यापि नाभवन्त। न च स्थिरत्वरहितान् न च अतिक्रान्तान् सत्त्वान् सृजेत् इति नियमः स्थापितः। ये च अमराः सत्त्वाः, ते कर्म न कुर्वन्ति। तदा रुद्रः प्रोवाच—‘अहं सत्त्वानि सृजामि, शुभमस्तु ते। अहं स्थितोऽस्मि, त्वं सृज, भगवन्।’ स्वस्य आत्मनः सहस्रगुणितानि सहस्राणि उत्पन्नानि। त एव रुद्राः पृथिव्याम् अन्तरिक्षे च ख्याताः। ते सर्वैः देवगणैः सह यज्ञेषु भागभागिनः भविष्यन्ति। तैः सह पूजिताः ते अत्र यावदन्त्यकालं स्थित्वा तिष्ठन्ति। ततः प्रजापतिः भिमं दृष्ट्वा प्रत्युवाच। यदा ब्रह्मा सर्वं सम्यक् अवगच्छत्, तदा सर्वम् एव समुत्पन्नम्। स ऊर्ध्वगामिना तेजसा स्थित्वा, यावत् प्रलयः, तावत् स्थितवान्। ज्ञानं तपः सत्यं ऐश्वर्यं धर्मश्च तत्र स्थितम्। सर्वे देवाः ऋषयः चासुरैः सह समागताः। स देवांश्च ऐश्वर्ये, महाअसुरांश्च बले अतिक्रान्तवान्। स सृष्ट्वा भूतानि नभश्च, सृष्ट्याः विरम्य तस्थौ। महादेवस्य रुद्रस्य, सिद्धर्षिभिः सहितस्य, नामानि रूपाणि च अहं विस्तारतः कथयिष्यामि। अतीतानि कल्पेषु, अस्मिन्च कल्पे, तानि शृणु। तदा तस्य अङ्गात् एकः बालः उत्पन्नः, यः श्यामलः रक्तवर्णश्च आसीत्। तं बालं श्यामरक्तं सहसा रुदन्तं दृष्ट्वा, स उवाच—‘मम प्रथमं नाम ददातु, पितामह।’ ब्रह्मा तं पप्रच्छ—‘किं रुदसि, बाल?’ स उक्तः—‘त्वं देवेषु भव इति,’ पुनः स रुरोद। स पुनः उवाच—‘तृतीयं नाम ददातु।’ ब्रह्मा पुनः रुदन्तं पप्रच्छ—‘किं रुदसि?’ तं उक्तवान्—‘त्वं ईशानः देवेषु,’ पुनः रुरोद। स पुनः स्वयम्भुवं प्रत्युवाच—‘पञ्चमं नाम ददातु।’ ब्रह्मा पुनः तं रुदन्तं पप्रच्छ—‘किं रुदसि?’ स उक्तः—‘त्वं भीमः देवेषु,’ पुनः रुरोद। स सप्तमं नाम याचमानः प्रोवाच। तदा तं रुदन्तं बालं ब्रह्मा उवाच—‘मा रुदः।’ तं उक्तवान्—‘त्वं महादेवः,’ तदा स रुदनं त्यक्तवान्। ततः स उवाच—‘एतेषां नाम्ना स्थानानि निर्दिश।’ सूर्यः, आपः, पृथिवी, वायुः, अग्निः, आकाशं च तानि स्थानानि अभवन्। एतेषु यथायोग्यम् अर्चयेत्, पूजयेत्, नमेत् च सततम्। पूर्वं यत् उक्तं ‘रुद्र’ इति नाम, तत् शृणु, महाबाहो। एतदुक्ते तस्य तेजः चक्षुः अभवत्, यत् प्रकाशमानम् आसीत्। अतः उदयकाले अस्तकाले च सूर्यं न पश्येत्। तस्मात् दीर्घायुषः शुचिः सदा सूर्यदर्शनं न कुर्यात्। सायं प्रातश्च उपविश्य साम, ऋक्, यजुः वेदान् जपेत्।