भगवतः चरणाभ्यां अश्वाः, गजाः, गर्दभाः, गवयाः, मृगाश्च सृष्टाः। तस्य केशेभ्यः औषधयः, फलवत्यः मूलवत्यश्च वनस्पतयः उत्पन्नाः। अस्य कल्पस्य आदौ, त्रेतायुगस्य आरम्भे, पूर्वं सप्त पालतृणि पशवः सप्त च अरण्यचराः पशवः अभवन्। षष्ठं जलचराः, सप्तमं सर्पादयः। अरण्येषु पशुषु कपिः सप्तमः, एते च मृगाः अभवन्। भगवतः मुखात् प्रथमं अग्निष्टोमयज्ञः सृष्टः। दक्षिणेन तु मुखेन बृहद्साम तथा वाचः सृष्टाः। पश्चिमेन मुखेन वैरूप्यं च अतिरात्रश्च सृष्टौ। चतुर्थेन मुखेन अनुष्टुप् तथा सवैराजः सृष्टः। एवं सृष्ट्वा स भगवान् पर्जन्यनाम्ना ख्यातः। तस्य अङ्गेभ्यः उन्नतानाम् अधमानां च बहुविधाः प्रजाः उत्पन्नाः। प्रथमं चतुर्विधाः—देवाः, ऋषयः, पितरः, मनुष्याश्च—सृष्टाः। ततः यक्षाः, पिशाचाः, गन्धर्वाः, अप्सरसश्च तेन निर्मिताः। स एव नित्यं च अनित्यं, स्थावरं च जङ्गमं द्वयं सृष्टवान्। एते पुनः पुनः सृष्टाः तेषु एव रूपेषु प्रतिनिवर्तन्ति। येन स्वरूपेण युक्ताः, तद् एव प्राप्य तृप्तिम् उपयान्ति। स्रष्टा स्वयम् एव प्रजासु कर्माणि व्यदधात्। केचित् तद् दैवम् इति विद्वांसः प्राहुः, केचित् स्वभावम् इति सत्त्वदर्शिनः। तस्मात् पृथग्भावं न कश्चन वेत्ति। ये धर्मस्थिताः समदर्शिनः, ते स्वकर्मक्षेत्रमेव वदन्ति। आदौ महेश्वरः वेदवाक्यैः एव सृष्टिं कृतवान्। रात्रेः अन्ते अजः पुनः सृष्टानां कर्माणि नियोजयति। ततः स भगवान् मनसा पञ्च स्रष्टॄन् ससर्ज। रुद्रः क्षीणः पुनः पुनः औषधयः पुनरुत्पादयति। त्र्यम्बकः त्रयाणां शिरसां सहितः, औषधीनां विनाशे ताः पुनः उत्पादयति। एते गायत्री, त्रिष्टुप्, जगती छन्दांसि इति प्रसिद्धाः। एषः त्रिविधरूपैः, स्वशक्त्या, एकत्वेन स्थितः। त्र्यम्बकः एव पिष्टपिण्डः, तस्मात् त्र्यम्बक इति प्रसिद्धः। रूपं आकृतिः, शोभा सुरुचिः, तेजः रुचिः; स श्रद्धादाता इति कथ्यते। एवं स सृष्टिं कुर्वन्, प्रजावृद्धये, बुद्धिं ससर्ज या प्रयोजननिश्चयाय नयति। स रागं सत्त्वं च त्यक्त्वा, वर्तमानकर्मणा प्रवृत्तवान्। अनन्तरं तमो निवर्त्य, रजसा आत्मानं आवृत्य स्थितवान्। तस्याधर्माचरणात् हिंसा दुःखं च समुत्थितम्। ततः स भगवाञ् तुष्टः सन् तां स्वकीयां चकार। सा परमसुन्दरी स्त्री सर्वप्राणिमनोहरिणी अभवत्। सा शतरूपा इति नाम्ना प्रसिद्धा, पुनः पुनः तेनैव नाम्ना कथ्यते। एवं, यथा तव कृते, महाभाग, त्रेतायुगमध्यकाले, स अन्यान् अपि मनसः जातान्, आत्मसदृशान् पुत्रान् ससर्ज।