तस्मात् ते पूर्वजाः देवतासञ्ज्ञाः स्मृताः, तेषां पितृत्वं तत्रैव प्रसिद्धम्। ततोऽस्याः शरीरं पतितं, तत्क्षणमेव सन्ध्या जाताऽभवत्। तयोः मध्ये या पितृरूपता, सा हि श्रेष्ठा विज्ञायते। तामेव रूपां सन्ध्यां प्रातःसायं च मध्ये सन्तीं ते पूजयन्ति। अथ पुनः ब्रह्मा स्वदेहात् अन्यं रूपमादाय प्रादुरभवत्। तस्य मनसः पुत्राः उत्पन्नाः, तस्य सृष्ट्या प्रजाः समुत्पन्नाः। पुनः प्रजाः सृष्ट्वा स्वं रूपं स जहौ। तस्मात् चन्द्रिकायाः सन्दर्शने प्रजाः प्रमुद्यन्ते। तत्क्षणमेव रात्रिः, दिवा, सन्ध्या, चन्द्रिका च जाताः। रात्रिः, या तमःस्वरूपा, तासां स्वामिनी जाता। दिवसे जाताः दिवसा एव बलवन्तः। ये रात्रौ प्राणेभ्यः सम्प्रसूताः, ते रात्रौ दुरतिक्रम्याः, तस्मात् तादृशाः। पितॄणां मानुषाणां च, ये गताः परलोकं, तेषां रूपाणि—चन्द्रिका, रात्रिः, दिवा, सन्ध्या—एतानि चत्वारि सन्ति। एतानि आपः सृष्ट्वा, ततो देवाः, असुराः, मनुष्याश्च सृष्टाः। चन्द्रिकां त्यक्त्वा भगवाञ्छ्रीमान् अन्यं रूपमधिगच्छत्। ततोऽन्धकारे स भूयः प्रजाः सृष्टवान्, ये क्षुधया पीडिताः। तेषु ये अब्रुवन्—"एताः आपः रक्षामः"—ते रक्षस इत्युच्यन्ते। ये अब्रुवन्—"आपः शोषयामः"—ते परस्परं विरुद्धाः दृष्टाः। 'रक्ष' धातुः रक्षणपालने गम्यते। 'रक्ष' इति रक्षणात्, 'यक्ष' इति संहारात् उच्यते। ते क्षीणाः पुनः पुनः उत्थाय तिष्ठन्ति, महाबाहो। बालभावात् ते 'व्यालाः' कथ्यन्ते, हीनत्वात् 'अहयः' इति प्रसिद्धाः। तेषां पृथिव्यां लयः सूर्यचन्द्रमसोः मेघानां लयवत् दृश्यते। स तु विषस्वरूपः सर्वेषां सहजातानां सर्पाणां मध्ये प्रविष्टः। ते घोराः कपिलवर्णाः मांसभक्ष्याः भवन्ति। तस्य गीतात् गान्धर्वाः पुत्रत्वेन जाताः। तस्य पानात् ते गान्धर्वाः वाचरूपेण अभिज्ञायन्ते। तस्य कामात् छन्दांसि पक्षिणश्च सृष्टाः। ततो मुखात् बलं सृष्ट्वा, उरसोऽपि अवीसः ससर्ज। पादाभ्यां हयान्, गजान्, गर्दभान्, महिषान्, मृगांश्च ससर्ज। केशात् औषधयः, फलमूलानि च उत्पन्नानि। अस्य कल्पस्य आदौ, त्रेतायुगस्य आरम्भे, पूर्वं—एते सप्त ग्राम्यपशवः, अन्ये सप्त अरण्यपशवः स्मृताः। षष्ठाः जलेचराः, सप्तमाः सर्पाः। अरण्यपशुषु कपिः सप्तमः, एते व्याघ्रादयः अरण्यपशवः। तस्य मुखात् प्रथमं यज्ञेषु अग्निष्टोमः सृष्टः। दक्षिणमुखात् बृहच्छामन् वाक्च सृष्टा। पश्चिममुखात् वैरूप्यं चातिरात्रश्च सृष्टौ। चतुर्थमुखात् अनुष्टुभं सवैराजं च ससर्ज। एवं सृष्टेः महिमा विस्तीर्णा।