ततः तस्य अधरभागात् असुराः पुत्रत्वेन उत्पन्नाः। तैः येन देवा उत्पादिताः तं शरीरं स भगवान् त्यक्तवान्। तद् यतः तमसा पूर्णं आसीत्, तस्मात् तद् त्रैगुण्यरात्रिः इति प्रसिद्धम्। असुरान् सृष्ट्वा, स भगवान् अन्यत् शरीरं धारयामास। ततः स मनसो जातया, भगवतः प्रियया, तया एकीकृत्य स्थितवान्। स तु तेजस्वी सन्, यस्मात् ते तस्मात् जाताः, तस्मात् ते देवाः इति कथ्यन्ते। तस्मात् तस्मात् दिव्यशरीरात् देवाः उत्पन्नाः। तद् शरीरं अपि तेन त्यक्तम्, तत् तदा दिवसः अभवत्। देवाः सृष्ट्वा, स पुनरपि अन्यं शरीरं धारयामास। तान् पुत्रान् इव मन्यन्, भगवान् पितेव चिन्तयामास। तस्मात्, भवतः पितरः देवाः इति स्मृताः; तेषां पितृत्वं तत्रैव स्मर्यते। ततः तस्याः शरीरम् आपातितं, तत्क्षणात् सन्ध्या जाताः। तयोः मध्ये या पितृरूपा, सा एव श्रेयसी। ताम् रूपां यां प्रत्यूषः सायं च मध्ये अस्ति, तां ते उपासते। तदा, अन्येन रूपेण, ब्रह्मा स्वदेहात् पुनः प्रादुरभूत्। तस्य मनसः पुत्राः जाताः; तस्य सृष्ट्या भूतानि प्रादुर्भूतानि। भूतानि पुनः सृज्य, स स्वं रूपं त्यक्तवान्। तस्मात्, चन्द्रप्रकाशे समुपस्थिते, भूतानि प्रमुद्यन्ते। ततः रात्रिः, दिवसः, सन्ध्या, चन्द्रप्रभा—एते सर्वे तत्क्षणाद् अभवन्। रात्रिः, या तमःस्वरूपा, तेषां अधिपत्यं करोति। ये दिवसे जाताः, ते दिवसा एव बलवन्तः। ये रात्रौ प्राणेभ्यः उत्पन्नाः, ते रात्रौ अजय्याः, अतः ते तथा स्मृताः। पितृणां च मनुष्याणां, ये गता लोकान्, चन्द्रप्रभा, रात्रिः, दिवसः, सन्ध्या—एते चत्वारः एव त एव। एतानि आपः सृज्य, स देवाः, असुरान्, मनुष्यांश्च सृष्टवान्। चन्द्रप्रभां त्यक्त्वा, भगवान् अन्यं रूपं प्राप। तदा तमसि, स अन्यानि भूतानि क्षुधया पीडितानि सृष्टवान्। तेषां ये 'एताः आपः रक्षामः' इति ऊचुः, ते रक्षः। ये 'आपः शोषयामः' इति ऊचुः, ते परस्परं विरोधिनः दृश्यन्ते। 'रक्ष्' इति मूलधातुः रक्षणे, पालयितव्ये च विज्ञायते। 'रक्ष' इति रक्षणात्, 'यक्ष' इति नाशनात् इत्युच्यते। ते शुष्कत्वात् पुनः पुनः उत्थाय स्थिताः, हे वीर। बालभावात् ते 'व्यालाः' इति कथ्यन्ते; हीनत्वात् 'अहयः' (सर्पाः) इति च। तेषां भूमौ लयः सूर्यचन्द्रमसोः मेघानां यथा। स तु विषसम्भूतः सर्वेषु सहोत्पन्नेषु सर्पेषु प्रविष्टवान्। ते तु तीक्ष्णस्वभावाः, पीतवर्णाः, मांसभक्षिणः। स गायन्, तस्मात् गन्धर्वाः पुत्रत्वेन अभवन्। स पिबन्, त एव गन्धर्वाः वाचः रूपेण जाताः, तस्मात् एव ते स्मर्यन्ते। तस्य कामात्, छन्दांसि पक्षिणश्च सृष्टाः। ततः, मुखात् बलं, उरःस्थात् अवीस् अपि सृष्टवान्।