मध्यभागः अत्र संक्षिप्तः, काष्ठरहितश्च विशेषेण प्रशस्यते। तत्र नगरस्य व्यासार्धं क्षेत्रं निर्दिष्टम्, उपरि तु पानं स्थितम्। नगरस्य परमसीमा द्वौ क्रोशौ, क्षेत्रसीमा चतुर्धनुः। ग्राममार्गः विंशतिधनुः, सीमामार्गः दशधनुः। तत्र नराः, अश्वाः, रथाः, गजानां च गमनाय मार्गः निरवरोधः स्यात्। त्रीणि मुख्यमार्गाणि, पार्श्वमार्गाः च, द्वौ चापि उपमार्गौ तत्र दृश्येते। धैर्यमार्गः क्रमशः षट्षष्टिः, पादचारिणां मार्गः तेनैव ज्ञायते। एतेषां स्थानानां संस्थापने कृतं सति, पुनः गृहाणि निवेशनानि च निर्मीयन्ते। एवं निर्माणारम्भे कृतमात्रे, ते पुनः पुनः विचार्य योजनं च कुर्वन्ति स्म। ततः अन्ये अपि प्रवृत्ता, ये च परं गतवन्तः, तथैव ये च परितः अतिक्रान्तवन्तः। येन शाखाः निर्मिताः तैः, ताः एव ‘शाखाः’ इति कथ्यन्ते। अतः ताः ‘शालाः’ इति स्मृताः, तासां च ‘शाल’ इति स्वरूपं स्मर्यते। तस्मात् गृहाणि, शालाः, प्रासादाश्च तेनैव नाम्ना निर्दिष्टानि भवन्ति। यदा मधुना सह कामद्रुमाः तस्मिन्काले विनष्टाः, तदा तृता युगे तेषां शालानां सिद्धिः अभवत्। अत्र वर्षाजलं भूमौ प्रविष्टं च जलं, तथा अन्यत्र पतितं लघु जलं च, तस्मात् पुष्पमूलफलवतीः वनस्पतयः, ओषधयश्च जाताः। तत्र ऋतूनां यथाक्रमं पुष्पफलवतीः वृक्षलताश्च उत्पन्नाः। तृतायाः युगस्य आरम्भे जनाः ताभिः एव ओषधीभिः जीवितवन्तः। कालक्रमेण तृता युगस्य प्रभावात्, वृक्षलता ओषधयश्च बलतः बलिनां हृताः। ये चात्र ब्रह्मणः मानसं जन्म प्राप्तवन्तः, ते पुनर्जन्मना तृता युगे प्रादुरासन्। पूर्वजन्मकृतसंस्कारात्, ते धर्माधर्मयोः प्रसिद्धाः अभवन्। लोभमुक्ताः, आत्मसंयमयुक्ताश्च, पूर्वस्मृतजनानां मध्ये वसन्ति। ते स्वकर्माणि कुर्वन्ति, ये च तेषां दुर्बलतराः, ते अपि तदनुसारं कर्म कुर्वन्ति। एवं परस्परविरोधः कलहश्च जातः। ते गृहीयमाणाः सन्तः, मुष्टिभ्यः रेणुर्वद् लुप्ताः। पुनः तैः फलपुष्पमूलैः ताः पुनः गृहीतानि। अनन्तरं सर्वे क्षुधया पीडिताः, स्वयंभुवं जग्मुः। भगवान् स्वयंभूः ब्रह्मा तेषां भावं ज्ञात्वा, भूमिना ओषधयः उपभुज्यन्ते इति विविच्य, पुनः ताः ओषधयः प्रादुश्चकार। तदा तेन भूमिः दुग्धा, बीजानि च भूम्याः उपरि स्थापितानि। ताः ओषधयः, फलपरिपाकानन्तरम्, सप्तक्षणाधीनाः अभवन्। प्रियंगवः, उदारः, कोरदुषः, सवामकः, हरिका, चरकः, गमः—एते सप्तदश स्मृताः। श्यामकः, निवारः, जर्तिलः, गवेधुकश्च—एते चतुर्दश ग्रामारण्यजा ओषधयः कथ्यन्ते। एते सर्वे ग्रामारण्यजा चतुर्दश, हलिना न कृष्यन्ते।