द्वापरयुगे विवादः उत्पन्नः, कलियुगे च चोरी प्रादुर्भूता। कलिः सर्वाधिकमलिनः, तस्य गुणाः आचारः च तत्र वर्ण्यन्ते। कृतयुगः चतुर्सहस्रवर्षमयः, तानि चतुर्सहस्रवर्षाणि मानववर्षाणि एव गण्यन्ते। कृतयुगस्य संधिक्षये, तस्य संधिः यदा समाप्ता, तदा स युगसंधिः इति निर्दिष्टः। एवं कृतयुगे तदा सर्वथा तद्व्याप्तिः लीनः अभवत्। अन्यस्मिन युगे, कृतयुगानन्तरं त्रेतायुग आगतः, तत्र सिद्धिः प्राप्ता। तासां अष्टसिद्धीनां क्रमशः क्षयः अभवत्। सर्वेषु मन्वन्तरेषु, युगचतुष्टयविभागानुसारं, कृतयुगस्य संधिः एकचतुर्थांशेन तदधीनं संक्षिप्तम्। युगानां धर्माः तपः, विद्या, बलम्, आयुः च क्रमशः क्षीयन्ते। त्रेतायुगस्य आरम्भः, हे श्रेष्ठमुने, अंशतः अभवत्। चक्रारम्भे त्रेतायुगस्य आरम्भे, तदा स युगः अतीव रम्यः अभवत्। तस्मिन युगे सिद्धिः क्षीणायां, अन्याः सिद्धयः उत्पन्नाः। मेघगर्जनात्, ताडनात्, पृष्ठतः उत्सर्गः आरभ्यत। तदा तेषां प्राणिनां वृक्षाः गृहाणि इति अभवन्। तेषां प्राणिनां त्रेतायुगारम्भे तैः वृक्षैः जीवितम्। तस्मिन काले, प्रकृतिः चञ्चला अभवत्, सहसा परिवर्तिता। तदा, युगबलात्, सा स्थितिः पुनः न अभवत्। ततः, तेनैव प्रक्रियया, मैथुनम् अभवत्। अयुक्तकाले, रजःप्रादुर्भावे, गर्भधारणम् अभवत्। तदा सर्वे वृक्षाः गृहाणि इति अभिधानम् विनष्टाः। तस्मिन काले, ये सत्यसंकल्पाः तैः सिद्धिः प्राप्ता। तत्र वस्त्राणि, फलानि, भूषणानि च उत्पन्नानि। महती जिज्ञासाशक्तिः, प्रत्येककोषे मधु अभवत्। तेन सिद्ध्याः बलात्, जनाः रोगरहिताः अभवन्। तैः वृक्षाः गृहीत्वा, बलात् मधु वा मधुमक्षिकाः अपि गृहीताः। कामद्रुमाः स्वस्वमालिकेन सह, इतस्ततः लुप्ताः। तया, द्वन्द्वयुग्मानि तेषु प्रादुर्भूतानि। तैः द्वन्द्वैः पीडिताः, ते क्रन्दन्ति वा आवृत्य तिष्ठन्ति। पूर्वं यथेष्टं विचरन्तः, पुनः अनाथाः अभवन्। मधुमत्तशिखरेषु, पर्वतेषु, नदीषु च। यथेष्टं, यथाकामं, समतले विषमे च भूभागे। ततः ते ग्रामान् नगराणि च निर्मितवन्तः। तेषां दीर्घता, विषमता, आन्तरिकव्यवस्था च कृताः। तदनन्तरं, प्रमाणानि मानानि च स्थापितानि। दशाङ्गुलिसंयोगः प्रादेशः इति कथ्यते। तालः मध्यप्रमाणम्, गोकरणः लघुतमः स्मृतः। रत्निः एकविंशतिः अङ्गुलिसंयोगः गणनया।