सर्वस्य जलानां मध्ये कारणरूपः स भगवान्, कर्मणा ताः जलाः जागरूकः कृत्वा, तेषु एव एकः सः अस्ति। तानि जलानि विविधेषु योनिषु विविधरूपाणि शरीराणि धारयन्ति। तेषां कर्माणि प्रायः शुद्धानि भवन्ति। पुनः पुनः प्रत्येकस्मिन् चक्रे तानि नामरूपयुक्तानि जन्मानि यान्ति। तानि भूतानि यदा सः ध्यानं करोति, तदा तस्य इच्छया प्रकटन्ते, सः हि सत्यमिच्छुः। तैः जनैः, यदा तानि उत्पद्यन्ते, तदा तानि पुण्यसम्पन्नानि महाशक्तियुक्तानि भवन्ति। सर्वे ताः जनाः रजोगुणेन आविष्टाः, उत्साहयुक्ताः च क्रोधयुक्ताः च भवन्ति। ये रजस्तमः अभ्यासेन वृद्धाः, ते गृहस्थाः इति प्रसिद्धाः। मृत्युप्राप्तेषु जनेषु, कपटिनः सत्यव्रताः च जन्मन्ति। तस्मात् तस्मिन् चक्रे मैथुनस्य उत्पत्तिः जायते। शुद्धविषयाः—शब्दादयः—पञ्च गुणान् धारयन्ति। एवं, यः क्रमेण जन्माः अभवत्, तेन इयं भूमिः पूर्णा अभवत्। तदा तेषां अल्पसन्तोषात्, तानि कलहे भ्रमन्ति। तानि भूतानि, इच्छानुसारं सञ्चरन्ति, चित्तस्य सिद्धिं अन्वेषन्ति। तस्मिन् काले, चक्रारम्भे, सत्यम्-असत्यम् नासीत्, धर्मः-अधर्मः नासीत्। तत्र दिव्यसंख्यया चत्वारि सहस्राणि वर्षाणि आसन्। तदनन्तरं, यदा जनाः अत्र प्रसिद्धाः अभवन्, तदा तेषां संख्या सहस्रशः अभवत्। ते पर्वतेषु, समुद्रेषु च वासं अकुर्वन्, स्थिरनिवासः नासीत्। ते सर्वदा स्वेच्छया कर्म कर्तुं मुक्ताः, हर्षपूर्णहृदयाः च। न तत्र भयम्, न च कठोरता; एवं धर्मस्य आचारः। तदा कालः सर्वथा आनन्दमयः, नाति-उष्णः, न च शीतः। ते भूम्याम् अधःस्थलात् ध्यानतः उद्भवन्ति। तेषां शरीराणि शुद्धिकर्मनिरपेक्षाणि, दीर्घयौवनसम्पन्नानि च। जन्म च रूपं च समानं, सर्वे सह आनंदेन रमन्ते। सर्वे रूपे, आयुः, कौशलम्, कर्म च, भेदरहिताः। न तत्र कर्मनुष्ठानम्, शुभाशुभकर्मद्वाराणि अपि रुद्धानि। ते परस्परं रागद्वेषरहिताः वसन्ति। प्रायः सुखिनः दुःखरहिताः, कृतयुगे तानि जन्मानि। येषां तृष्णा नास्ति, तेषां विषयसुखं केवलं मनसा जायते। तस्मिन् काले, न परस्परं हिंसन्ति, न च साहाय्यं कुर्वन्ति। द्वापरे कलहः, कले च चोरी उत्पद्यते। विद्धि कालयुगं सर्वाधिकं अशुद्धम्, तत्र गुणाः आचारः च तेषु गुणेषु। कृतयुगस्य चत्वारि सहस्राणि वर्षाणि। तानि चत्वारि सहस्राणि वर्षाणि मानववर्षरूपेण गण्यानि। ततः, यदा कृतयुगः स्वप्रभायुक्तः समाप्तः, तदा तस्य युगस्य संधिः समाप्तः। एवं कृतयुगे तदा सर्वं लीनं अभवत्। अन्यस्मिन युगे, कृतयुगानन्तरं, त्रेसु युगे सिद्धिः प्राप्ता। तानि अष्टसिद्धयः क्रमशः क्षीयन्ते। सर्वेषु मन्वन्तरेषु, चतुर्विधयुगविभागेन, तानि घटन्ति। इति एषा कथा, भगवतः इच्छया, विविधयोनिषु जन्मभूतानां, तेषां धर्माधर्मविहीनं कृतयुगं, युगान्तरवृत्तान्तं च, भूतानां स्वभावप्रवृत्तिं, संक्षेपेण वर्ण्यते।