एतेषां द्वयोः मध्ये किञ्चित् पूर्वावस्था आसीत्। अधुना अहं स्पष्टं कल्पस्यास्य विवक्ष्ये, तत्त्वेन शृणु। रात्रेः अन्ते ब्रह्मा सृष्ट्यर्थं प्रवर्तते। तस्मिन्नन्धकारसागरे सर्वं चलं स्थिरं च नष्टं जातम्। यदा भूतानां विभागेन केवलं सत्त्वमात्रं वा शेषं भवति, तदा स ब्रह्मा स्वेच्छया, स्वशक्त्या च प्रेरितः, स्वचिन्तया एव प्रवर्तते। स तदा जलान्तर्गतां पृथिवीं विज्ञाय, भगवान् पूर्वकल्पस्मृतिं अनुस्मृत्य तद्विधं कर्म अकरोत्। अपि च, स प्रजापतिः जलैः आवृतां पृथिवीं इच्छन्, सागरस्थानि सागरेषु, नदीस्थानि च नद्यः स्थापयामास। सृष्ट्यपूर्वे, यदा सर्वं प्रलयाग्निना दग्धं जातम्, तदा पर्वतवातेन संयुक्ताः ते जलमध्ये स्थिताः। पृथिव्याः सह गतिमन्तः पर्वताः, अतः मुनिभिः ते स्थावराः इति कथ्यन्ते। ततः भगवाञ्जलात् पृथिवीं उद्धृत्य, सर्वतः शिलाभिः विषमस्थानानि समीकृत्य पर्वतान् निर्ममे। एवमेव प्रत्येकस्य दिशः अन्ते पर्वताः तिष्ठन्ति। सप्त द्वीपाः सप्त सागरैः परस्परं परिवेष्टिताः। भूभिः आरभ्य चतुर्विधाः लोकाः, चन्द्रसूर्यग्रहैः सह स्थिताः। अस्मिन्वर्तमाने कल्पे ब्रह्मणा स्थावरदेवताः सृष्टाः। स्वर्गं दिशः, सागरान्, सर्वानदीः, पर्वतान् च स ससर्ज। क्षणाः, दण्डाः, कला, मुहूर्ताः, संध्याः, रात्र्यः, दिवसाः च, क्षेत्राध्यक्षाः, क्षेत्राणि च पृथक् पृथक् सृष्टानि। कृतत्रेताद्वापरतीष्ययुगानि, युगं च, स ससर्ज। ये च मया पूर्वं उक्ताः भूताः, पूर्वकल्पात्, ते अपि सृष्टाः। ये तपोलोकं न प्राप्य पृथिव्यामवस्थिताः, ते पुनः सृष्ट्यर्थं तत्र स्थिताः। अत्र ये धर्मार्थकाममोक्षसम्पन्नाः स्मृताः, ते तदा तपसा युक्ताः प्राचीनकाले देशान् पूरयामासुः। ते, रागद्वेषसंयुक्तकर्मणा स्वर्गं गताः। स्वकर्मफलशेषेण तैः तादृशाः ख्यातिम् आपन्नाः। योऽयं जलमध्ये कारणरूपः, कर्मणा तान् बोधयन्, स एव सः। ते विविधानि रूपाणि विविधानि योनिषु गृह्णन्ति। तेषां कर्माणि प्रायः शुद्धानि भवन्ति। पुनः पुनः प्रतिकल्पं नामरूपयुताः जायन्ते। स ब्रह्मा, संकल्पयन्, तान् भूतान् सृजति, स एव सच्चिकिर्षुः। ते जनाः पुण्यगुणसम्पन्नाः, महाशक्तियुक्ताश्च जायन्ते। सर्वे ते रजसा प्रवर्त्यमानाः, उत्साहसम्पन्नाः, कोपिनश्च भवन्ति। ये रजस्तमःप्रवृत्त्या वृद्धिं यान्ति, ते गार्हस्थ्ये प्रसिद्धाः। छद्मिनः, सत्यवादिनश्च, मरणासन्नेषु जन्तुषु जायन्ते। ततोऽस्मिन्वर्तमाने कल्पे मैथुनस्य उत्पत्तिः अभवत्।