भगवान् ब्रह्मा त्रिधा आत्मानं विभज्य त्रिभुवनेषु सञ्चरति स्म। ततः सर्वे चराचराः एकस्मिन्समुद्रे लीनाः सञ्जाताः। तस्मिन्नेव क्षणे, नारायणाख्यः ब्रह्मा स्वयमेव प्रकटितः, सत्तायाम् अद्भुतप्रभया विराजमानः। महर्लोके स्थिताः महर्षयस्तं कालस्वरूपं शयनमुपविष्टं पश्यन्ति स्म। तेषां महात्मनाम् आलोकनसमये, महद्गुणसम्बद्धः परं तत्त्वं प्रवृत्तिम् आपद्यत। तस्मात् महतः स्थैर्यगुणात् महर्षयः उत्पन्नाः। ये सप्तर्षयः पूर्वकल्पे प्रसिद्धाः, ते एव सत्त्वादिगुणैः आरब्धाः सञ्जाता इति स्मृतम्। तदा ते महर्षयः, प्राकट्यसमये, तं शयानं कालं निरीक्ष्य सन्तः स्थिताः। यतः ब्रह्मा कल्पनया सृष्टिं करोति, तस्मात् तस्याः कल्प इति नाम भवति। यत् दृश्यते च अदृश्यते च, हे महादेव, सर्वं जगत् तस्यैव ब्रह्मणः। तयोः व्यक्ताव्यक्तयोः मध्ये कश्चन पूर्वभावः आसीत्। इदानीं अहं कल्पस्य तत्त्वं स्पष्टयितुं प्रवक्ष्यामि, तत्त्वेन शृणु। निशान्ते सति, ब्रह्मा सृष्ट्यर्थं प्रवर्तते। तस्मिन्नन्धकारसागरस्य अन्ते, यदा सर्वं चराचरं नष्टं भवति, यदा भूतानि वा केवलं सत् एव शेषं, तदा सः स्वेच्छया, स्वबलप्रेरितः, स्वचिन्तया सृष्टिं आरभते। सः जलान्तर्गतां पृथिवीं विज्ञाय, पूर्वकल्पेषु स्मृत्याऽनुसारं तां क्रियाम् अकरोत्। जलैः आच्छादितां पृथिवीं इच्छन्, सः प्रजापतिः तदर्थं प्रवृत्तः। ये समुद्रेषु समुद्रवासिनः, नद्यः नदीवासिनश्च, त एव तत्र स्थिताः। सृष्टेः पूर्वं, यदा सर्वं प्रलयाग्निना दग्धं आसीत्, तदा ये पर्वतवातेन संयुताः, ते तस्मिन्नम्बुधौ स्थिताः। पृथिवीसहितं सञ्चरन्ति इति, पर्वताः स्थावराः इति मुनिभिः कथ्यन्ते। ततः भगवाञ्जलात् पृथिवीं उद्धृत्य, सर्वतः शिलाभिः विषमभागान् समानीकृत्य पर्वतान् निर्ममे। एवमेव, प्रत्येकस्य दिशि अन्ते पर्वताः तिष्ठन्ति। सप्त द्वीपाः सप्त समुद्रैः परितः परिवेष्टिताः सन्ति। भूर्लोकादिभिः चतुर्भिः लोकैः, चन्द्रसूर्यग्रहैः सहितैः, अयं विश्वविस्तारः विरचितः। अस्मिन्कल्पे स्थावरदेवताः ब्रह्मणा सृष्टाः। स्वर्गं, दिशः, समुद्रान्, सर्वानद्यः, पर्वतान् च सः निर्मितवान्। क्षणाः, दण्डाः, लवाः, मुहूर्ताः, संध्याः, रात्र्यः, दिवसाश्च, स्थानपालाः, स्थानानि च पृथक् पृथक् सृष्टानि। कृतत्रेताद्वापरतीष्ययुगानि, युगं च सः ससर्ज। ये च पूर्वकल्पे मया ते उक्ताः, ते एव भूताः पुनः सृष्टाः। ये तपोलोकं न प्राप्तवन्तः, पृथिव्याम् एव स्थितवन्तः; ते अपि सृष्ट्यर्थं तत्र स्थिताः। अत्र ये धर्मार्थकाममोक्षैः सिद्धिं प्राप्तवन्तः, ते स्मृत्याः प्रसिद्धाः। तदा तपसा युक्ताः, प्राचीनकाले स्थानानि पूरयामासुः। रागद्वेषसंयुक्तैः कर्मभिः, स्वर्गं गतवन्तः। शेषकर्मफलैः, स्वभावविशिष्टाः ख्यातिम् आपन्नाः। एवं सृष्ट्यादिक्रमः, कल्पे कल्पे, भगवता ब्रह्मणा नियोज्यते, सर्वं जगत् तस्यैव वशे स्थितम्।