सर्वाणि स्थावरजङ्गमानि, सर्वे नद्यः पर्वतानि च, सूर्यस्य किरणैः दग्धानि, तदा सर्वेऽपि शक्तिहीनाः सन्ति। तस्य कालस्य अन्ते, तेषां देहाः दग्धाः, पापानि च विशुद्धानि। ततः पुनः तैः समरूपेषु जन्तुषु जन्म लभ्यते। नवसृष्टौ, ब्रह्मणः मनसः पुत्राः अत्र उत्पद्यन्ते। सप्तसूर्यदाहे तदा लोकाः दग्धाः सन्ति। समुद्रजन्याः, मेघजन्याः, भूमिजलानि च सर्वाणि, यानि बहुलं आगच्छन्ति गच्छन्ति च, तानि सर्वाणि तस्य तेजसा प्रकाशितानि। 'भा' शब्दः व्यापनं दीप्तिं च दर्शयति, यतः तद् पृथिव्यां सर्वतः व्याप्यते। 'शर' मूलशब्दः विविधार्थः विख्याप्यते। सहस्रयुगान्ते, ब्रह्मणः दिवसस्य समाप्तौ, तदा तस्मिन्यपि जले, भूम्याः उपरि अग्निः नष्टः। एवं ब्रह्मा महापुरुषः इमं लोकं अधितिष्ठति। एकस्मिन्समुद्रे, सर्वं स्थावरजङ्गमं विनष्टं सति, तत्र नारायणस्य श्लोकः पठ्यते। यत्र सर्वं पूर्यते, तत्र स नारायणः इति कथ्यते। सहस्रबाहुः, आदिप्रजापतिः, त्रिवेदात्मा पुरुषः एवम् वर्ण्यते। हिरण्यगर्भः, महात्मा पुरुषः, मनसः परं उत्पद्यते। कल्पान्ते, तमः वर्धमानं सति, कालः परमः भूत्वा पुनः सर्वं ग्रसति। त्रिधा विभज्य, स त्रिलोकं व्याप्य प्रवर्तते। पुनः, तस्मिन्समुद्रे, सर्वं स्थावरजङ्गमं विनष्टं सति, ब्रह्मा नारायणाख्यः स्वयम् प्रकाशते। महःलोके ऋषयः तं कालं सुप्तं पश्यन्ति। तदा, महर्षयः प्रवर्तमाना महत्त्वेन सह परमतत्त्वं सञ्चालयन्ति। महत्तत्त्वस्य स्थैर्यगुणेन, महतः महर्षयः उत्पन्नाः। पूर्वकल्पे सप्तमहर्षयः, सत्त्वाद्याः, त एव सन्ति। तदा, महर्षयः उत्पन्नाः, कालं शयितं पश्यन्ति। यतः ब्रह्मा कल्पनया सृजति, अतः तस्य सृष्टिः कल्पः इति कथ्यते। व्यक्ताव्यक्तं, हे महादेव, सर्वं जगत् तस्यैव। तयोः मध्ये पूर्वावस्था आसीत्। इदानीं कल्पं स्पष्टं वक्ष्यामि, शृणु। रात्र्याः अन्ते, ब्रह्मा सृष्ट्यर्थं प्रवर्तते। तस्मिन्ध्वान्तसागरस्य मध्ये, सर्वं स्थावरजङ्गमं विनष्टं सति, तत्त्वविभागेन वा, शुद्धसत्त्वं वा, शेषं भवति। तदा, कामेन बलात्, स स्वचिन्तया प्रेरितः। जलमध्ये भूमिं स्थितां ज्ञात्वा, स देवः पूर्वकल्पस्मृत्या तद्व्यापारं अकरोत्। जलैः आच्छन्नां भूमिं इच्छन्, स प्रजापतिः। समुद्रेषु समुद्रजन्याः, नदेषु नदीजन्याः, तानि सर्वाणि सृष्टानि। एवं सृष्टिक्रमः, कल्पान्ते महाकाले, ब्रह्मणः कल्पचिन्तनया, नारायणरूपेण, हिरण्यगर्भरूपेण, सप्तमहर्षिभिः सह, जगतः उत्पत्तिः, स्थावरजङ्गमानां नाशः, जलप्रवाहः, तत्त्वविभागः, सर्वं तस्यैव अधीनम् इति।