सर्वे धर्मबन्धनात् प्रसिद्धात् च तापात् विमुक्ताः, ब्रह्मरात्रिं अगोचरजन्मनः अतीत्य, त्रीणि लोकानि ये निवसन्ति, ते तत्र प्रविष्टाः। पृथिवी वर्षेण प्लाविता वा, अथवा शून्यसागरेषु स्थिते, आपः कथ्यन्ते प्रवहन्ति, पर्वतानि अपि तदा प्रवाहन्ति। ततः समुद्रः, पृथिवीं आच्छाद्य, उत्पन्नः। सर्वम् तत्, एकत्र संगम्य, मासान् तथा प्रभां अनुभूयते। तत्त्वं विस्तारं प्राप्नोति, तस्मात् सूक्ष्माणि स्मर्यन्ते। एकस्मिन्नेव समुद्रे आपः स्थिताः, न विनश्यन्ति, तथा जनाः अपि। यावत् ब्रह्मरात्रिः तिष्ठति, तावत् तानि जलरूपेण अवतिष्ठन्ति। वायुः शान्तः, तमसि, सर्वतः प्रकाशाभावे, स पुनः अस्य जगतः विभागं कर्तुम् इच्छति। तदा स ब्रह्मा भवति, सहस्राक्षः सहस्रपादः। ब्रह्मा नारायणाख्यः, तदा आपः शयाने निद्रां आस्थाय। एतद् प्रथमपदम्, प्राचीनकथा इति उद्घोषितम्। एवं श्रुत्वा, कपेयः हृष्टचित्तः प्रश्नान् आरभते। ततः तस्मात्, चक्रविद् क्रमं व्याचष्टे। "अहं एतद् सम्यक् ज्ञातुम् इच्छामि, यत् त्वं कौशलयुक्तः।" इति स सम्पूर्णत्रिलोकसृष्टिम् आरम्भे कथयितुम् आरभते। भूतम्, भविष्यत्, चक्रानां क्रमः च, तेषां मध्ये। एषः वर्तमानः शुभः वराहकल्पः अस्ति। अस्य तस्य चक्रस्य मध्यस्थितिम् अवगच्छ। अन्यः चक्रः पुनः आरभ्यते, जनलोकादिभिः सह। सर्वे भूतानि चक्रान्ते सम्यक् विनश्यन्ति। मन्वन्तरेषु युगसंधयः अनवरतं तिष्ठन्ति। पूर्वचक्राणि, प्रक्रिया हेतुं संक्षेपेण उक्तानि। अतीते महापरार्धात् परं चक्रः आसीत्। तेषु, प्रथमः चक्रः वर्तमानः, द्विज। एषः स्थायिकालः; ततः उपसंहारः स्मर्यते। पूर्वं, सहस्रचतुर्युगसहितमन्वन्तरैः। तदा, दिविषु देवाः तिष्ठन्ति। तेषां धर्मिष्ठानां अष्टाविंशति कोटयः आसीत्। त्रिशतकोटयः, नवद्विषतकोटयः अपि आसीत्। प्रत्येकचक्रे दिव्याः देवाः स्मर्यन्ते। देवाः, पितरः, ऋषयः, अमराः अपि। जातिवर्णाश्रमातीताः, तदा दिवौ देवाः। सर्वे, महाप्रलयसमये, समत्वं प्राप्नुवन्। त्रिलोकस्थदेवाः, यैः रूपैः चिन्हिताः। ये देवाः चक्रान्ते तिष्ठन्ति, यदा प्रलयः आगच्छति। ते विक्षिप्ताः, महर्लोकं प्रति मनः स्थापयन्ति।