पुरा सर्वसृष्टिकर्ता भगवान् प्रजापतिः यक्षान् भूतान् पिशाचांश्च, विहंगान् पशून् मृगांश्चापि ससृजे। किन्तु तान् सर्वान् महादेवः प्राज्ञः स्वबुद्ध्या नाप्रियत। ततो वीरणपत्नीं असिक्नीं नाम धर्मपत्नीं स्वीकृतवान्। तया असिक्न्या समस्तं जगद् चलाचलमिदं धार्यते स्म। प्राचीनकाले दक्षः वीरणस्य कन्यां असिक्नीं विवाह्य, स नदीषु पर्वतेषु वनान्तरेषु च चरन् अग्रतः गच्छन् सः, सा असिक्नी तु पृष्ठतः तमन्वगच्छत्। अत्र प्रजापतिः दक्षो द्वितीयः, अन्यत्र तु प्रथमः। तत्र प्रचेतसः पुत्रः दक्षः वीरणदुहितरम् असिक्नीं विवाह्य तस्यां सुतान् उत्पादितवान्। तस्मिन् काले ब्रह्मणः पुत्रः नारदः देवर्षिभिः सौहार्देन प्रसिद्धः। तस्मात् परमेश्वरात् कश्यपस्य पुत्रः उत्पन्नः। तस्मात् द्वितीयः कश्यपस्य मानसपुत्रः अपि जातः। तेन वृक्षपुत्राः हर्यश्वा नाम पुत्राः अभवन्। तदा दक्षः कोपेन शापदाने प्रवृत्तः। ततः सः ब्रह्मणा सह समन्वयमकरोत्। तस्मात् पुनः नारदः शापदोषदर्शी जातः। अहं तु तेषां प्रजापतेः पुत्राणां सत्यं श्रोतुमिच्छामि। तदा महाबलाः सर्वे संनिपत्य, नारदः तान् संबोधितवान्— "कथं यूयं उपरि अधः मध्ये च प्रजाः सृजिष्यथ?" तेषां मार्गः यथा नद्यः समुद्रे स्थिताः, तथा ते अद्यापि न प्रत्यागच्छन्ति। ततः स भगवान् वैरिण्याम् सह सहस्रं पुत्रान् ससृजे। पूर्वं यत् उक्तं वचनम्, तत् नारदेनैव प्रतिपादितम्। भ्रातॄणां मार्गः अनुवर्तनीयः, अत्र न संशयः। ते सम्यक् उपदिष्टाः, स्थिरबुद्धयः अभवन्। अद्यापि विस्तारकामिनः ते न प्रत्यागच्छन्ति। यः प्रमादेन कर्म करोति, स शीघ्रं नश्यति; बुद्धिमता तद् न कर्तव्यम्। "नारदः अत्र न नश्यतु, गर्भे एव तिष्ठतु"—इति। ततो दक्षः वैरिण्याम् षष्टिं सुप्रसिद्धाः कन्याः अजनि। धर्मः, सोमः भगवाञ्, अन्ये च महर्षयः ताभ्यः प्राप्ताः। यः एषां पतिः, स दीर्घायुष्मान्, कीर्तिमान्, पुण्यवान् च भवति, प्रजापतित्वं च प्राप्नोति। अथ वैवस्वतमन्वन्तरे प्रादुर्भावः विस्तार्य कथ्यताम्। अरुन्धती, वसुर्यामा, लम्बा, भानुः, मरुत्वती च—एता दश दक्षः प्रचेतसः धर्माय पत्नीत्वेन अददात्। विद्वांसः वदन्ति—एता देवान् प्रति श्रेष्ठतया दत्ताः। सर्वाः एता मन्त्रमयीः, अत्रानेकेषु मन्वन्तरेषु स्मृताः। विट्टि, विविट्टि, आकूति, कूति—एतानि तेषां नामानि, यज्ञनामानि अपि प्रसिद्धानि। स्वारोचिषे मन्वन्तरे तु तुषिताः, उत्तमे मन्वन्तरे सत्याः पुनः अभवन्। चाक्षुषे मन्वन्तरे चन्दसः सन्तानाः साध्याः नाम्ना अभवन्। पूर्वं च ते मनवः चाक्षुषे मन्वन्तरे सह स्मृताः। एवं संक्षेपेण प्रजापतेः दक्षस्य सृष्टिक्रमः, तस्य पुत्रपौत्राणां वंशः, कन्यानां च विवाहः, मन्वन्तरपरम्परा च पवित्रया कथा-रूपेण प्रवर्तते।