मरीच्याः कश्यपस्य च संयोगेन देवा महर्षयश्चोत्पन्नाः। तत्र भृगवोऽङ्गिरसश्च देवगणाः स्मृताः, अष्टधा विभागेन प्रसिद्धाः। साध्याः, वसवः, विश्वे, धर्मपुत्राश्च—एते त्रयो देवगणाः कीर्तिताः। अस्य वैवस्वतमन्वन्तरस्य प्रवाहे, एते सर्वे कामजाः पितृभ्यः समुत्पन्ना इति विज्ञायते। एवं मरीचिसृष्टिरियमिदानीं शुभा मन्यते। ये गताः, ये भविष्यन्ति, ये च वर्तमानाः—ते सर्वे त्रिकालेश्वराः, सहस्राक्षाः पुरन्दराः, अनन्तयज्ञकृतः स्वस्वगुणैः विशेषतः प्रतिष्ठिताः। धर्मादिकारणैरपि ते स्थिता दीर्घकालं वर्तन्ते। त्रिकालेश्वराः सर्वे महाबलिनः समाना एव स्मृताः। द्विजातिभिः त्रैलोक्यरूपेणैव ते स्मर्यन्ते। भविष्यत्स्वरूपं स्वर्गः स्मृतः, तस्य च साधनं प्रवक्ष्यामि। आदौ 'भूः' इति व्याहृतिः उच्चारिता, ततोऽयं भूर्लोक उत्पन्नः। अस्य सतत्त्वेन प्रत्यक्षत्वाच्च भूर्लोक इत्युच्यते। तत्रैव ब्रह्मणा 'भुवः' इति शब्दोऽनन्तरं प्रोक्तः। 'भवनात्' इति व्युत्पत्त्या भुवर्लोकः संज्ञां लभते। स द्वितीयः लोकः सृष्टः सति, ब्रह्मणा पुनः स एव शब्दः उच्चारितः। यत् भविष्यति, तत्र 'भव्य' इत्युक्तिः भविष्यकालस्य बोधकः। 'भूः' पृथिव्यः, 'भुवः' अन्तरिक्षस्य च स्मृतिः। एषां त्रयाणां लोकानां सम्बन्धेन त्रिव्याहृतयः प्रवृत्ताः। एवं तु भूतेषु, वर्तमानासु, भविष्यत्सु च लोकेषु—देवानां प्रमुखाः, इन्द्राः, गुणवन्तश्च, यज्ञाः, गन्धर्वाः, राक्षसाः, पिशाचाः, मनुष्याश्च—तेषां मध्ये इन्द्राः, आचार्याः, अधिपतयः, राजानः, पितरश्च एव। एष एव देवेंद्राणां सामान्यलक्षणं कथितम्। गाधिजः कौशिकः प्राज्ञः, विश्वामित्रः महातपाः, बृहस्पतेः पुत्रो भरद्वाजः, सुविख्यातः, स्वायम्भुवः, भगवतः अत्रिः, ब्रह्मकोशः पञ्चमः, वत्सरः, कश्यपः—एते सप्त महर्षयः सत्पुरुषैः पूजिताः। इक्ष्वाकुः, नृगः, धृष्टः, शर्यातिः, करूषः, पृषध्रः, पांशुः च—नवमः स्मृतः। एवं ते सर्वे कीर्तिताः, सप्तमः चात्र निर्दिष्टः। किं बहुना, विस्तारतः क्रमेण कथयामि? अधुना तृतीयं स्कन्धं सविस्तरं प्रवक्ष्यामि, तस्योपोद्घातं च। ब्राह्मणाः, शृणुत, समासेन स्कन्धं पठामि। द्विजातयः, सृष्टिं विस्तारतः, क्रमशश्च शृणुत। महादेवानां, ऋषीणां, दानवानां च गणैः सह, मनुष्यैः, तिर्यग्भिः, पक्षिभिः, स्थावरैः च सह, वैवस्वतस्य सृष्टिं विवस्वानं प्रणम्य प्रवदामि। पूर्वे स्वायम्भुवे मन्वन्तरे सप्त महर्षयः आसन्।