एतद् श्रुत्वा सर्वे प्रचेतसः तपस्यां निरताः अभवन्। ततः वायुः तान् वृक्षान् उपकृत्य, तान् शुष्कान् कृतवान्। वृक्षाणां विनाशं ज्ञात्वा, केवलं कतिचित् शाखाः शेषिताः इति दृष्ट्वा, जगतः स्थैर्याय तत्त्वं अवलोकयन्। तदा उक्तम्—"पृथिव्यां वृक्षाः पुनः उत्पद्यन्ते; अग्निः च वायुः च शान्तौ भवताम्।" भविष्यत् सन्ततिः मया गर्भे धारिता इति साक्षात् अभिप्रायः। सा स्त्री, यः सोमं गर्भे धारयति, यः सम्यक् पोषिता, भवतु भवतः पत्नी। तस्याः गर्भात् एकः विद्वान् समर्थः च प्रजापतिः दक्षः नाम्ना जायते। सः अग्निना समः तेजसा, सृष्टिं अधिकतरं वर्धयिष्यति। वृक्षेषु क्रोधं संयम्य, धर्मतः मारिषां पत्नी रूपेण स्वीकर्ता। मारिषा च दश प्रचेतसः च, तयोः संयोगात् प्रजापतिः उत्पद्यते। प्रारम्भे दक्षः मनसा प्रजाः सृजति, अनन्तरं मैथुनेन। प्रथमं मनसा सृजनं कृत्वा, ततः स्त्रियः उत्पादिताः। सप्तविंशतिः, कालगत्याः युक्ताः, सः सोमाय दत्तवान्। द्वे बहुपुत्राय, तथा द्वे अंगिरसः। चाक्षुषस्य युगस्य च मनोः युगस्य मध्ये षष्ठः कालः इति कथ्यते। वासुदेवाः, पक्षिणः, गौः, सर्पाः, दानवाः, दित्याः पुत्राः—एतेषां पूर्वसृष्टिः इच्छया, दृष्ट्या, स्पर्शेन च अभवत्। महात्मनः दक्षस्य उत्पत्तिः पूर्वमेव वर्णिता। "कथं त्वं, महातपः, पूर्वस्थितिं पुनः प्राप्तः?" "कथं सोमस्य पौत्रः श्रवशुरः स्थितिं प्राप्तवान्?" इति प्रश्नः। अत्र ऋषयः ज्ञानी च न हर्षयन्ति। पुनः तेषां संयमः, किन्तु धीरः तत्र न मोहितः। तपः एव श्रेष्ठतमं अभवत्, शक्तिः कारणम्। यः पुत्रैः दीर्घायुष्मान् च, सः पारं गत्वा दिव्ये लोके पूज्यते। एवं षट् प्राकृतिक सृष्टयः, प्रत्येकं मन्वन्तरात्मकम्, गताः। एताः सृष्टयः विप्रश्रेष्ठैः वर्णिताः। विवस्वतः सर्वाः सृष्टयः, यथोक्तम्, न अधिकाः न च न्यूनाः। यः एतान् गुणान् निर्द्वन्द्वं पठति, सः तान् गुणान् प्राप्नोति। मम वचः शृणु, सृष्टेः कथा संक्षेपेण विस्तारतः च। मारिचेः कश्यपात् देवाः परमर्षयः च जाताः। भृगवः अंगिरसः च अष्ट वर्गाः देवतानां स्मृताः। साध्याः, वसवः, विश्वे, धर्मपुत्राः—त्रयः वर्गाः। अस्मिन वैवस्वत युगे, ते कामजन्याः इति मन्यन्ते। अतः मारिचेः सृष्टिः शुभा इति अधुना बोधनीयम्। ये गताः, ये आगमिष्यन्ति, ये वर्तमानाः—पूर्व, भविष्य, वर्तमान अधिपतयः, सहस्राक्षः पुरन्दरः—सर्वे शतशः यज्ञान् कृतवन्तः, प्रत्येकस्य विशेषगुणाः। ते धर्मादिभिः कारणैः अपि स्थिता उपलभ्यन्ते। पूर्व, भविष्य, वर्तमान अधिपतयः, ये बलवन्तः, तेषां समता अस्ति।