एते विशेषतः वत्साः पयोधाः च, दुग्धं च तत्रैव निर्दिष्टम्। आदौ महात्मना ब्रह्मणा एव पृथिवी प्रथमं दुग्धा आसीत्। ततः स्वायम्भुवस्य मन्वन्तरे पुनः, तदा च स्वारोचिषे मन्वन्तरे समुपस्थिते, उत्तमः देवपुत्रः अपि तस्मिन्काले पृथिवीं दुग्धवान्। तामसस्य मन्वन्तरस्य मध्ये पञ्चमे पुनः, षष्ठे च चारिष्टमनौ, चाक्षुषे मन्वन्तरे च पुनः, तदा पृथिवी दुग्धा। चाक्षुषस्य मन्वन्तरस्य अन्ते, वैवस्वतस्य काले पुनः आगते, तेषु सर्वेषु मध्येभ्यः एतेभ्यः पृथिवी दुग्धा इति। एवं अत्र अतीतानागतांश्च सर्वानर्थान् त्वं विज्ञातुमर्हसि। पृथोः द्वौ वीर्यवन्तौ पुत्रौ, दिव्यशक्तियुक्तौ, जातौ। हविर्धानात् अग्नेः कन्यायां धिषणायां च पुत्राः अभवन्। प्राचीनबर्हिः नाम यशस्वी प्रजापतिः बभूव। तस्य कुशः पूर्वदिशि स्थितः, तस्मात् प्राचीनबर्हिः इति नाम प्राप्तम्। तस्य महत्तपसः अन्ते, सवर्णायां प्रजापतिः अभवत्। तस्य पुत्राः सर्वे प्रचेतसः नाम, धनुर्वेदे निपुणाः आसन्। दशसहस्रवर्षाणि ते सर्वे सागरे जलस्थाः तस्थुः। तत्र रक्षका अभावात्, वृक्षाः स्वच्छन्दं वर्धिताः, जीवेषु हानिः अभवत्। वायुः न वाति स्म, गगनं वृक्षैः आच्छादितम्। एतद् श्रुत्वा प्रचेतसः तपस्यनिष्ठाः तान् वृक्षान् समूलं निष्कास्य, वायुः अपि तान् शुष्कीकृतवान्। वृक्षविनाशं ज्ञात्वा, शेषशाखामात्रे स्थिते, जगतः स्थैर्यार्थं तत्त्वं दृष्ट्वा, पुनः पृथिव्यां वृक्षाः उत्पत्स्यन्ति, वह्निवायू च शान्तौ स्याताम् इति निश्चितम्। एषा भविष्यन् सन्ततिः मया गर्भे धारिता। या सोमगर्भिणी स्त्री पोषिता, सा भवतः भार्या भवतु। तस्यां दक्षः नाम प्राज्ञः समर्थः च प्रजापतिः जन्म लभते। सः अग्निसमानतेजाः सृष्टिं वर्धयिष्यति। वृक्षेषु क्रोधं निगृह्य, धर्मेण मारिषां पत्नीत्वेन स्वीकुर्यात्। मारिषायाम् दशसु प्रचेतःपुत्रेषु च प्रजापतिः जातः। आदौ दक्षः मानससृष्ट्या प्रजाः ससर्ज, ततो मैथुनसृष्ट्या। प्रथमं मानससृष्ट्या, ततः स्त्रियः अपि उत्पादिताः। सप्तविंशतिं कालगत्युपेताः सोमाय दत्तवान्। द्वे बहुपुत्राय, द्वे अङ्गिरसे च। चाक्षुषमन्वन्तरस्य च मनोः च यः कालविभागः, सः षष्ठः इति कथ्यते। वसुदेवा, विहङ्गाः, गावः, सर्पाः, दानवाः, दितेः पुत्राः च — एषां पूर्वसृष्टिः सङ्कल्पदर्शनस्पर्शनैः अभवत् इति श्रूयते। महात्मनः दक्षस्य उत्पत्तिः पूर्वमेव उक्ता। कथं त्वं, महातपन्, स्वपूर्वं स्थितिं पुनः प्राप्तवान् इति?