द्विजातयः प्रभास्वराः पृच्छन्ति स्म—कस्मिन्नेव स्तोत्रेण तम् उपास्तुम् अर्हामः? स यः प्राज्ञः, धर्मनिष्ठः, वाक्समृद्धः, संग्रामेऽपराजितश्चेति। पश्चात् स वीर्यवान् पृथुः तानि कर्माणि अकुरुत्। अनन्तरं स राजा पृथुः प्रजापतिः परमसन्तोषेण दानमदात्। ततो यदा तस्मात्कालात् भूमिपालानां स्तुतिः सारथिभिः मागधैश्च क्रियते स्म। तं दृष्ट्वा जनाः महर्षयश्च परमप्रहर्षेण वाक्यमूचुः। तदा, महाभाग, जनाः वेण्यं प्रति वेगेन जग्मुः। स तु जनैः अनुगतः तेषां हिताय प्रवृत्तुम् अचिन्तयत्। तदा वेण्यभीतया भूमिः गावीरूपं समास्थाय पलायिता। सा पृथोः भीत्या ब्रह्मलोकादीन् लोकान् गता। स तु तेजसा दीप्तैः तीक्ष्णैश्च शरैः भूमिं अनुगच्छन् कदापि न विश्राम्यत्। सा च रक्षां न प्राप्य, अन्ते स्वयम् एव वेण्यं प्रति जगाम। तत्र सा पृथुम् उवाच—“स्त्रियाः हिंसने न किञ्चिदधर्मः विद्यते।” “राजन्, मयि लोका निलीयन्ते; मया चेदं जगत् धार्यते।” “त्वया मां न हन्तव्यम्; त्वं हि श्रेयसीच्छकः।” “युक्तेन उपायेन सर्वे कार्याः सिद्धिम् आप्नुवन्ति।” “अहं भूतगात्रेषु वत्स्यामि; त्वं कोपं त्यज, महाबल।” “भूमिपते, धर्मं प्रजासु पालय; त्वं तं न परित्यजेत्।” ततः स धर्मात्मा राजा कोपं निगृह्य भूमिं प्रत्युवाच। “एकस्य वा बहूनां वा हिंसा पापदायिनी भवति।” “यदि हन्यतेऽपुण्यः, न पापं नाप्यनुतापः स्यात्।” “यदि त्वं मम वाक्यानि लोकार्थाय न कुर्याः—” “अत्रैव संस्थिता त्वं स्वयम् एव प्रजाः पोषय।” “जनान् पुनः पुनरुद्धर; त्वं हि समर्था, न संशयः।” “त्वां हन्तुं समुत्थितं तं भीषकम् अहं निग्रहीष्यामि।” “एतत् सर्वं करिष्यामि, राजन्, नात्र संशयः।” “यथा मन्थनेन दुग्धं सर्वत्र प्रसृतम्, तथा वेनधनुषः अग्रेण पर्वतान् अपि वर्धितवन्तम्।” “सा भूमिः स्वभावतः तस्मै सममसमं चाभवत्।” “विभागः हि प्राचीनभूमीनां ग्रामाणां चास्ति।” “पूर्वं चाक्षुषस्य मन्वन्तरस्य मध्ये एषा स्थितिः आसीत्।” “यत्र यत्र भूम्याः समत्वम्, तत्र तत्र जनानां आहारः मूलफलादयः स्मृताः।” “वेण्यात् आरभ्यैतस्मिन्लोके सर्वमिदं समुत्पन्नम्।” पृथुः स्वहस्तेन भूमिं धान्यार्थं दुग्धवान्। ऋषिभ्यः अपि श्रूयते भूमिः पुनः पुनः दुग्धा। पात्रं छन्दः आसीत्, गायत्र्यादिच्छन्दांसि च। ततो देवगणैः पुरन्दरप्रमुखैः पुनः दुग्धा। वत्सः मघवान्, दुहिता च महाबलः सविता आसीत्। पितृभ्यः अपि श्रूयते भूमिः पुनः दुग्धा। एवं पृथोः महात्मनः कार्याणि, भूमेः परिवर्तनानि, प्रजापालनं च, ऋषिभिः स्तूयमाना भूमिः, तथा देवैः पुनः पुनः दुग्धा, सर्वं सम्यक् प्रवृत्तम्।