सर्वेषु मन्वन्तरेषु, यावत् प्राणिनां प्रलयः स्यात्, अतीतानां भविष्यतां च, एषा परम्परा स्वयंभुवेन घोषिताऽस्ति। एवं प्राणिनां प्रलयपर्यन्तं उत्तरायणं सततं प्रवर्तते। महात्मानः च, जनानां च अन्तः केवलं सत्ययुगे एव उद्भवन्ति। सत्ययुगे त एव नित्यं स्थित्वा, पुनः सृष्टिकाले परिवर्तनसमये, वैराग्येन इन्द्रियार्थत्यागेन, केवलं नारायणं देवम् एव प्रविशन्ति। जीवसंसारः क्षणमपि न तिष्ठति, सदा क्षयवृद्ध्याभ्यां परिवर्तते। येन वातेन चलितानि पदार्थानि दृष्ट्वा, व्यासस्य संक्षिप्तविस्तृतयोजनया, दिव्यशक्त्या च, यथायोग्यं चक्राणि, देवाधिपैः सप्तर्षिभिः पितृभिः प्रजापतिभिः च संयोजितानि। ये कीर्त्या तेजसा यशसा च पूज्यन्ते, तेषां पुण्यं देवाधिपत्यस्य विस्तारः। अयं परमः पाठः महोत्सवेऽपि दुःखनिवारणं दीर्घायुष्यम् च ददाति। यद्यपि अहं संक्षेपेण एतत् कथयामि, प्रजापतयः एकीभूताः सिद्धिं ददतु। किं विस्तरेण क्रमशः वर्णनीयम्? मन्वन्तराधिपाः इन्द्रः च देवेषु श्रेष्ठः, तान् द्विवारं संक्षेपेण शृणु। उत्तमः, तमसः, रैवतः, अक्षुषः च। सावर्णिः, रौच्यः, भौत्यम्, वैवस्वतः च। पञ्च मनवः गताः, मनसः जाताः, तेषां वृत्तान्तं शृणु। अधुनाऽहं स्वरौचिषस्य मनोः अधिकं वक्ष्यामि। स्वरौचिषमन्वन्तरवेलायाम् तु तुषिताः देवाः आसन्। क्रतुसुताः स्वरौचिषः तुषितेषु जाताः। चन्दजाः चतुर्विंशतिः देवाः तदा स्मृताः। अजा, भगवा, द्रविणः, महाबलः। चिकीत्वान् यशस्वी, अंशः च उल्लेखितः। एते क्रतुसुताः तदा सोमपानम् अकरोत्। सामञ्जः प्रसिद्धः धर्मात्मा, शत्रुनाशकः। अजेयः महाभागः, कनिष्ठः महाबलः। एते देवाः स्वरौचिषमन्वन्तरवेलायाम् आसन्। तत्र इन्द्रः विपश्चित् नाम्ना जगति प्रसिद्धः। भार्गवः, प्रामः, ऋषभः, आङ्गिरसः। पौलः, अथर्वरी, एते सप्तर्षयः। बृहदुक्तः, नवः, सेतुः, श्रुतः—एते नव स्मृताः। पुराणे गणितम्, एषा द्वितीयवेला। एते मन्वन्तरस्य मूलम्, तेषां वंशाः जनाः। ऋषयः देवपुत्राः च—एषा शास्त्रे निश्चितिः। एषा मन्वन्तरवेला संक्षेपेण वर्णिता, न तु विस्तरेण। तस्य सम्पूर्णवर्णनं शताब्देष्वपि न शक्यते। तृतीयचक्रे, उत्तममन्वन्तरवेलायाम्, सुधामानः देवाः च, अन्ये च आज्ञाकारिणः आसन्। सत्यः, धृतिः, दमः, दान्तः, क्षमः, क्षामः, ध्वनिः, शुचिः—एते देवाः तत्र स्थिताः। एवं मन्वन्तरपरम्परा, देवाः, ऋषयः, प्रजापतयः, यशः, पुण्यं, धर्मः च, पुराणेषु क्रमशः वर्णिताः, यावत् प्राणिनां प्रलयः।