ततः ग्राम्य-अरण्यक-सहितं मन्त्राणां च निर्माणं जातम्। ग्राम्य-अरण्यक-मन्त्रैः सह ऋग्भिः, ब्राह्मणैः, यजुषा च वेदाः प्रसिद्धाः। तथैव तैत्तिरीयाः परक्षुद्र-नाम्ना विख्याताः। ऋग्वेद-संहिता गणिता, चतुर्गुणं ब्राह्मणं प्रोक्तम्। याज्ञवल्क्यस्य मतानुसारं यजुः-ऋचः, शुक्रीयं च, तदनुसारं मितम्। षट्सहस्राणि ऋचः कथ्यन्ते, पुनः षड्विंशतिः अधिकाः। एकादशसहस्राणि ऋचः, दश च पुनः सन्ति। सहस्रं ऋचः मन्त्राणां प्रमाणं निर्दिष्टम्। अथर्वणां ऋचः पञ्चसहस्राणि निश्चितानि। एषा आङ्गिरसां कथा, तेषामरण्यकं च पुनः वर्णितम्। शाखानां कर्तारः, विभागस्य कारणानि च। प्रजापतेः वैदिक-परम्परा नित्याऽस्ति; एते विकल्पाः स्मृतयः कथ्यन्ते। द्वापर-युगेषु वेदानां विभागाः अधिकतराः वर्ण्यन्ते। शिष्येभ्यः वेदान् उपदिश्य, तदनन्तरं तपो विधाय, वने निवसन्। चत्वारो वेदाः, तेषां चाङ्गानि, मीमांसा, न्यायस्य विस्तारः। आयुर्वेदः, धनुर्वेदः, गान्धर्वशास्त्रं च त्रयमपि। ब्रह्मर्षयः पूर्वं अभवन्, तेषां पश्चात् देवर्षयः। कश्यपाः, वसिष्ठाः, भार्गवाः, आङ्गिरसाः, अत्रयश्च। ते ब्रह्म-चिन्तनात् ब्रह्मर्षयः स्मृताः। प्रत्युषदेवतायाः, कश्यपस्य च पुनः। धर्मपुत्राः दिव्यर्षयः—नरः नारायणश्च। कुबेरः, पौलस्त्यः, प्रत्युषस्य शाखायाः पुत्रश्च। वेदाः तेषां प्रसूता, अतः ते देवर्षयः स्मृताः। इक्ष्वाकुवंश्या राजर्षयः ज्ञेयाः। ये ब्रह्मलोके प्रतिष्ठिताः, शुद्धब्रह्मर्षयः स्मृताः। ये इन्द्रलोके स्थिताः, ते राजर्षयः कीर्तिताः। उक्ता ब्रह्मर्षयः, तथा दिव्या देवर्षयः अपि। ये भूत-भव्य- वर्तमान-विज्ञानिनः, सत्ये स्थिताः, धृढव्रताः। ये तपसा कीर्तिमन्तः, ये गर्भे ज्ञानं प्रकटितवन्तः। एते राजर्षयः पुण्यशीलाः, दिव्य-मानुषराजानः च। सप्त ऋषयः सप्तगुणैः सहिताः स्मृताः। ते प्राज्ञाः, धर्मं प्रत्यक्षदर्शिनः, वंश-प्रवर्तकाः। समदर्शिनः, निष्पापकर्मणा व्यवहृतवन्तः। गृहस्थाः, मुनयः, वने वसन्तः। वर्गाश्रम-व्यवस्था प्रथमतः स्थापिताऽभवत्। सर्वे वर्णाश्रमाः तैः प्रवर्तिताः। यदा पिता पुत्ररूपेण जायते, पुत्रः अपि पितरं रूपं प्राप्नोति। अष्टाशीतिसहस्राणि गृहस्थाः स्मृताः। ये पत्न्यः यज्ञाग्निं च वहन्ति, ते प्रजोत्पत्तेः कारणानि स्मृताः। अष्टाशीतिसहस्राणि उत्तरदिशि प्रतिष्ठितानि। एवं वेदानां विभागः, ऋषीणां उत्पत्तिः, धर्मस्य प्रवाहः च सततं प्रवर्तते।