सुमतिः प्राज्ञः, आत्रेयः, काश्यपः, अक्रतव्रणश्च, सावर्णिः, सोमदत्तिः, सुषर्मा, शांशपायनश्चेति महानुभावाः ऋषयः तत्र सञ्जग्मुः। तत्रैव त्रयः त्रयाणि संहिताप्रकरणानि पुनः कृतवन्तः। मम तु चतुर्थं संहिताप्रकरणम् अस्ति; अतः चत्वारि मुख्यानि संहितासमूहानि सन्ति। अन्यानि शाखान्तराणि वेदशाखावत् अनावश्यकानि अभवन्। लौमहर्षणिकं प्रथममूलम्, ततः काश्यपिकं द्वितीयं, अन्यत् शांशपायनिकं च, यत्र नोदार्थयोः अर्थैः शोभितम्। एते पञ्चदश शाखाः, अपराणि दश, तद्वत् पुनरपि दश शाखाः सन्ति। सप्तसहस्राणि सामगीतयः, चतुर्दश सामगानानि च सन्ति। आद्वर्यवपरम्परायां द्वादशसहस्राणि छन्दा इति कथ्यन्ते। तस्मात् ग्राम्याः आरण्यकाः च, मन्त्ररचनां च समुपजज्ञिरे। ग्राम्याः आरण्यकाः च मन्त्रैः सहिताः ऋग्ब्राह्मणयजूंषि इति विख्याताः। तथैव तैत्तिरीयाः परक्षुद्रनाम्ना प्रसिद्धाः। ऋग्वेदसंहिता गणिता, ब्राह्मणं तस्य चतुर्गुणं इति कथ्यते। याज्ञवल्क्येन यजूंषि च ऋचश्च, शुक्रीयं च, तदनुसारतः प्रमाणीकृतम्। षट्सहस्राणि ऋचः, पुनः षड्विंशतिः, इति श्रूयते। एकादशसहस्राणि ऋचः, दश चान्याः, तद्वत्। सहस्रं मन्त्राणां ऋचः प्रमाणम् इति प्रतिपाद्यते। अथर्वणां ऋचः पञ्चसहस्राणि निश्चितानि। एषा आङ्गिरसां कीर्तिः, तेषां आरण्यकं पुनः वर्ण्यते। शाखानां कर्तारः, विभागकारणानि च अपि निर्दिष्टानि। प्रजापतेः वैदिकः धर्मः शाश्वतः; अन्ये विकल्पाः स्मृतिरूपेण गण्यन्ते। द्वापरयुगेषु वेदानां विभागाः अधिकं वर्ण्यन्ते। शिष्यान् वेदविद्यां सम्प्रदाय, तपः कृत्वा वनं गतवन्तः। चत्वारः वेदाः, तेषां अङ्गानि, मीमांसा, न्यायविस्तारश्च तत्रैव संस्थिताः। आयुर्वेदः, धनुर्वेदः, गान्धर्वश्च त्रयः अपि तत्रैव ज्ञेयाः। ब्रह्मर्षयः प्रथमं जाताः, तेषां पश्चात् देवार्षयः अभवन्। काश्यपानां मध्ये वसिष्ठाः, भार्गवाः, आङ्गिरसाः, आत्रयश्च। ब्रह्मणि मननशीलत्वात् ते ब्रह्मर्षयः इति स्मृताः। प्रत्युषदेवस्य, पुनः काश्यपस्य, धर्मस्य पुत्राः दिव्यर्षयः—नरनारायणौ च—प्रसिद्धौ। कुबेरः, पौलस्त्यः, प्रत्युषस्य शाखापुत्रश्च तत्र निर्दिष्टाः। तेषां वेदाः उद्भवन्ति; अतः ते देवार्षयः इति स्मृताः। इक्ष्वाकुवंशोद्भवाः राजर्षयः ज्ञेयाः। ये ब्रह्मलोके प्रतिष्ठिताः, शुद्धब्रह्मर्षयः इति कीर्त्यन्ते। ये इन्द्रलोके स्थिताः, राजर्षयः इति गण्यन्ते। उक्ताः ब्रह्मर्षयः, तद्वत् दिव्यर्षयः अपि। भूतभव्यवर्तमानज्ञानिनः, सत्यनिष्ठाः, धृतिमन्तश्च। ये तपसा कीर्तिमन्तः, ये गर्भे ज्ञानं प्रकटितवन्तः, ते राजर्षयः पुण्यशीलिनः, ये च दिव्या मानुषराजानः, एते सर्वे प्रसिद्धाः।