अथ कथायाः आरम्भः। चतुश्चत्वारिंशत् अन्ये ऋषिपुत्राः, तेषां शिष्याः, प्रसिद्धाः महर्षयः, तत्र गणनायाः आगच्छन्। धर्मनिष्ठः लोभालोभः, ब्रह्मा च बला च, एते अपि समाविष्टाः। एवं नवतिः ब्रह्मचारिणः, होतृवद्, विज्ञेयाः इति प्रतिपादितम्। ततः चलूः, सुमतिः, देववरः, तत्र समाविष्टाः। तथाप्रितः, कृशाश्वः, सुमूलिः, बाष्कलिः च अपि, तत्र गणिताः। वैयासकिः, विद्वान् शुकः, लौकिः, भूरीश्रवा च, तत्र समाविष्टाः। आरण्यः, इलकः, उपमन्युः, विदासः च अपि, तत्र गण्यन्ते। प्रजादर्पः, कहोडः, याज्ञवल्क्यः, शौनकः च, तत्र समाविष्टाः। अदितिः देवमाता, जलापा, मानविः च, तत्र गणिताः। मुद्गला, अतुजीवः, तारा, यशस्विनी च, तत्र समाविष्टाः। धर्मज्ञा लोपा-मुद्रा, कोशीतिका च, स्मृताः। एवं महर्षिपुत्राः, प्रमुखाः, मया उक्ताः। मन्त्रवक्ता: अधिपतयः, ऋषयः, ऋष्याः च अपि, तत्र समाविष्टाः। अधिपतयः, ऋषयः, ऋष्याः, तेषां पुत्रैः सह, तत्र समवेताः। तत्र अद्वैत-शिक्षा, प्रमाणेन सह, दीप्तिमती, गम्भीर-ध्वनिसम्पन्ना, संयुक्ता। यद् यत् उपहारः, सर्वेषु भूतेषु नास्ति, यद् यत् दत्तम्। यद् यत् मन्त्रैः संयुक्तम्, नामभेदैः सह। यद् यत् शब्दबहुलेन, प्रयोगैः, बहुविधानां प्रविष्टिभिः समृद्धम्। यद् यत् अस्पष्टवाक्यं, बहुविचारैः पूर्णम्। यद् यत् हेतुभिः, दृष्टान्तैः, शब्दवैविध्येन, अर्थहीनम्। ऋषिप्रभावेन रचितम्, तानि 'मिश्राः' इति कथ्यन्ते। अतीतानां, वर्तमानानां, भविष्यतानां ज्ञानम्, जन्मदुःखहरणम् च। धर्मशास्त्रकर्तारः, स्वमहत्त्वेन, सर्वत्र सन्ति। बृहस्पतिः, शुक्रः, व्यासः, सरस्वतः च, तत्र समाविष्टाः। ये उत्तरकाले जाताः, तेषां बुध्दिः अधिका, पूर्वजाः तैर् अतिक्रान्ताः। तत्र काले, वृद्धिः ऋषित्वस्य प्रमाणं नास्ति। यः अपि अल्पवयस्कः, तु ज्ञानबलसम्पन्नः, स ऋषिः इति अभिज्ञायते। यत् निश्चितसमाप्तिम् उपनियतं, तद् 'ऋच्' इति विद्वांसः कथयन्ति। यत् अतिक्रान्तसमाप्तिम्, तद् 'यजुः' इति घोषितम्। पञ्चमं 'प्रतिहोत्रम्', षष्ठं 'उपद्रवः' इति ज्ञातम्। 'पञ्चविन्ध्यः' इति, 'ह्रीं' अक्षरम्, 'प्रणव' अक्षरं विना। कामाः गणिताः, विलापः, शोकः च अपि। सर्वविद्याविषये, मन्त्राणां लक्षणं इदम्। रूपम्, निन्दा, स्तुति, अपवादः, तुष्टिः च अपि। मन्त्रविभागानां चतुर्विंशति-लक्षणानि वक्ष्यामि। शापः, प्रत्यशापः, प्रश्नः, उत्तरः च अपि। विभागः, आरोपः, आख्यानम्, समाप्तिः, विकल्पः च। विलापः—एवं चतुर्विंशतिः मन्त्रप्रकाराः गणिताः। हेतुः, परिभाषा, निन्दा, स्तुति, संशयः, निधिः। उपमा च—एते दश ब्राह्मणस्य उपायाः। एवं ऋषिपुत्राणां, ऋष्याणां, मन्त्रवक्ताराम्, धर्मशास्त्रकर्ताराम्, मन्त्रलक्षणानां, मन्त्रविभागानां, तथा ब्राह्मणोपायानां, सम्पूर्णं वर्णनं श्रद्धया कृतम्।