ऋषिपुत्राः, ये ऋषिकाः इत्युच्यन्ते, संयोगेन गर्भधारणाच्च जाताः। सप्त ऋषयः तेषां च संततयः परमसत्यदर्शिनः सन्ति। ते ऋषयः इति कथ्यन्ते, यतस्ते ऋतं च तद्विशेषांश्च पश्यन्ति। अव्यक्तात्मा, महतात्मा, तथा अहंकारात्मा च—एतेषां स्वरूपं तैः द्रष्टव्यम्। पञ्च ऋषिवंशाः नाम्ना श्रूयन्तां—मनुः, दक्षः, वसिष्ठः, पुलस्त्यः—एते दश ऋषयः। एते मुनयः परमत्वात् महर्षयः इति स्मृताः। काव्यः, बृहस्पतिः, कश्यपः, व्यवनः च, कर्दमः, विश्रवाः, शक्तिः, वालखिल्याश्च—एते अपि ऋषयः। ऋषिपुत्राणां यः गर्भतः उत्पत्तिः, तेषां नामानि शृणु—ऋषिदीर्घतमाः, बृहदुक्थः, शरद्वतः, दधीचः, शंषपा, वैश्रवणराजा च। एते स्वामिनः, ऋषयः, ऋषिकाश्च स्मृताः। भृगुः, काव्यः, प्रचेताः, ऋचीकः स्वसंयतः, आर्ष्टिषेणः, युधाजित्, वीतहव्यः, सुवर्चाः—एते एकोनविंशतिः भृगवः मन्त्रविदः। ऋतवाकः, गर्गः, शिनिः, संकृतिः, युवनाश्वः, पौरुकुत्सः, त्रसद्दस्युः, दस्युमान्, वृषादर्भः, विरूपाश्वः, कण्वः, मुद्गलः, अयास्यः, चक्रवर्तिन्, वामदेवः, कक्षीवान्, तथा त्रयस्त्रिंशत् अन्ये—एते प्रसिद्धाः आङ्गिरसाः स्मृताः। कश्यपः, वत्सारः, नैध्रुवः, रैभ्यः, अत्रिः, अर्वसना, श्यावाश्वः, गविष्ठिरः—एते मन्त्रकृतः महर्षयः त्रयः गणाः। चतुर्थः इन्द्रप्रमति, पञ्चमः भरद्वसु—एवं सप्त वसिष्ठाः ब्रह्मवादिनः ज्ञेयाः। तथैव पण्डितः मधुच्छन्दा, अपरः ऋषिः अघमर्षणः, देवश्रवा, रेनुः, पूरणः, धनञ्जयः, अगस्त्यः, आयुः, दृढायुः, विध्मवाहः, मनुः विवस्वतः, इलः, पुरूखा राजा, भलन्दनः, वत्सः, संकीलः—एते त्रयः। अथ ब्राह्मणक्षत्रियवैश्याः ये ऋषिपुत्राः, तेषां नामानि शृणु। ब्राह्मणानां मध्ये आचार्याणां नामानि अपि शृणु—बह्वृचः, भार्गवः, पैलः, सांकृत्यः, जाजलिः, उपमन्युः, इन्द्रप्रमति, माडूकि, शाकलिः, पन्नगाः, पक्षगन्ताः—एते षडशीतिः प्रसिद्धाः ऋषयः। वैशंपायनः, लौहित्यः, कण्ठकः, कालावः, शावधः—एतेषां शिष्याः शिष्यशिष्याश्च षडशीतिः प्रसिद्धाः ऋषयः। चैमिनिः, सभारद्वाजः, काव्याः, पौष्यञ्जिः, लङ्गली, शालिहोत्रः, शक्तिराजभार्गवः च—एवं ऋषिपुत्राणां, मन्त्रकृणां, ब्राह्मणानां च परम्परा विस्तरशः प्रवृत्ता इति।