एवं प्रवर्तमाने सृष्टौ, बुद्धिः चतुर्विधा अभवत्। मनुष्येषु सा स्वाभाविका अथवा अन्यथा अपि विज्ञेया। सर्वं क्षेत्रज्ञानं तस्याम् एव प्रतिष्ठितम्, अथवा तस्मात् एव उत्पद्यते। यतः बुद्धिः तत्रैव प्रतिष्ठिता, तस्मात् सा ज्ञानरूपिणी इति निश्चितम्। एवं क्षेत्रज्ञः क्षेत्रज्ञानसंयुक्तः प्रकाशते। यतः सा परं पश्यति, तस्याः परमदर्शनं एव सिद्धम्। सा स्वयमेव स्थित्वा ‘द्रष्ट्री’ इति अपि कथ्यते। महत् च, उत्पद्यमानैः सर्वैः परिगृहीतम्, तेन तत् परम् इति श्रूयते। ये तु बुद्धेः परमं तत्त्वं पश्यन्ति, ते महर्षयः इति कीर्त्यन्ते। एवं ऋषित्वं प्राप्ताः, अहंकारं च तपः च विजितवन्तः। तेषां पुत्राः ऋषिकाः नाम, संयोगात् गर्भधारणात् च जायन्ते। सप्त ऋषयः, तेषां च अपत्यं, ते परमसत्यदर्शिनः ऋषयः इति अभिधीयन्ते। ऋतं च, तद्विशेषं च, ये पश्यन्ति, तेन ते ‘ऋषयः’ इति कथ्यन्ते। अव्यक्तात्मा, महदात्मा, तद्वत् अहंकारात्मा च—एवं ते ज्ञेयाः। पञ्च ऋषिगोत्राणि शृणु, नामतः निर्दिष्टानि। मनुः, दक्षः, वसिष्ठः, पुलस्त्यः—एते दश ऋषयः। यतः ते मुनयः परमा इति स्मृताः, तस्मात् ‘महर्षयः’ इति कथ्यन्ते। काव्यः, बृहस्पतिः, कश्यपः, व्यवनः अपि; कर्दमः, विश्व्रसः, शक्तिः, वालखिल्याः च; शृणु ऋषिपुत्रान्, ये गर्भात् जाताः—ऋषिदीर्घतमाः, बृहदुक्थः, शरद्वतः, दधीचः, शंशपा, राजाः वैश्रवणः च। एते स्मृताः अधिपतयः, मुनयः, ऋषिकाः च। भृगुः, काव्यः, प्रचेताः, ऋचीकः आत्मवान्; आर्ष्टिषेणः, युधाजित्, वीतहव्यः, सुवर्चाः—एते एकोनविंशतिः भृगवः मन्त्रविदः। ऋतवाकः, गर्गः, शिनिः, संकृतिः; युवनाश्वः, पौरुकुत्सः, त्रसद्दस्युः, दस्युमान्; वृषादर्भः, विरूपाश्वः, कण्वः, मुद्गलः; अयास्यः, चक्रवर्तिन्, वामदेवः; कक्षीवान् च—एते त्रयस्त्रिंशत् आङ्गिरसाः कीर्त्यन्ते। कश्यपः, वत्सारः, नैध्रुवः, रैभ्यः; अत्रिः, अर्वसना, श्यावाश्वः, गविष्ठिरः—एवं त्रयो महर्षिगणाः मन्त्रकर्तारः निरूपिताः। चतुर्थः इन्द्रप्रमति, पञ्चमः भरद्वसु, एवं सप्त वसिष्ठाः ब्रह्मवादिनः ज्ञेयाः। तथैव पण्डितः मधुच्छन्दा, अन्यः च मुनिः अघमर्षणः; देवश्रवा, ततः रेणुः, पूरणः, धनञ्जयः; अगस्त्यः, आयुः, दृढायुः, विद्यावाहः च। मनुः, विवस्वतः पुत्रः, तथा इला, राजा पुरूखा अपि। एवं, क्षेत्रज्ञस्य, बुद्धेः, ऋषीणां च परमं स्वरूपं, तेषां सन्ततिं, नामधेयानि च, महर्षयः इति श्रूयन्ते, यथोक्तं ब्रह्मवादिभिः।