गोमृगस्य ककुदः सप्तषष्ट्यङ्गुलपरिमाणः कथ्यते। मनुष्यशरीरस्य रचना तु शताङ्गुलानां विहाय चत्वारिंशदङ्गुलानि, सहस्राङ्गुलपरिमाणेन निर्दिष्टा। देवतानां शरीरं तु अतिशयबुद्धिसम्पन्नं विवक्ष्यते। एवं दिव्यं मानवं च रूपं पूर्वं वर्णितम्। गाः अजाः अश्वाः गजाः पक्षिणः वृक्षाः च—एते देवस्थानेषु जाताः पुनः तेषु रूपेषु प्रकटन्ते। स्थावरजङ्गमाः प्राणी रूपानुसारं परिमाणैः युक्ताः भवन्ति। अधुनाऽहं शेषांश्च धर्मिष्ठांश्च वर्णयिष्यामि। एते ब्रह्मणः समजात्याः उत्पन्नाः सन्ति, अतः ते धर्मिष्ठाः इति कथ्यन्ते। ते न कुप्यन्ति, न तु कुपिताः दृश्यन्ति; आत्मसंयमिनः स्मृताः भवन्ति। ब्राह्मणक्षत्रियवैश्याः एकत्रिता इति द्विजाः इति कथ्यन्ते। वेदधर्मस्मृत्याः ज्ञानात् धर्मज्ञः इति उच्यते। गृहेषु वर्तमानः गृहस्थः धर्मिष्ठः इति संज्ञायते। यतिः यः योगस्य साधनं करोति स धर्मिष्ठः इति कथ्यते। गृहस्थः, ब्रह्मचारी, वनस्थः, यतिः च—एते धर्मं अधर्मं च विवेकपूर्वकं निर्णीयन्ति। कर्म कुशलं अकुशलं धर्मं अधर्मं च इह घोषितम्। यत्र आधारः महत्त्वं वा नास्ति, तत्र अधर्मः इति कथ्यते। अधर्मः अनिष्टफलयुक्तः इति आचार्यैः उपदिष्टः। यः सम्यक् शिक्षितः, सिध्दः च, स आचार्यः इति संज्ञायते। यः शास्त्राणि संग्रहीति, स तस्मात् आचार्यः इति कथ्यते। पत्नीग्निसंबन्धात् वेदविधेः चिह्नं द्विविधं इति उच्यते। सप्तर्षयः पुरातनात् अधिगम्य वेदविधिं अत्र घोषितवन्तः। मनुः पूर्वयुगाचारं स्मृत्वा तान् उद्घोषितवान्। अतः अत्र नानाधर्मः आर्याचारः इति कथ्यते। ये आर्याः मन्वन्तरे धर्मे स्थिताः, ये च धर्मार्थं स्थिताः—ते आर्याः इति संज्ञायन्ते। येन आर्यैः आचरितं धर्मः सर्वयुगे उचितः। यतोऽस्य आर्यैः पुनः पुनः मनुना च आचरणं, तस्मात् धर्मः सततं उचितः। दानं, सत्यम्, तपः, ज्ञानम्, शिक्षणम्, यज्ञः, तीर्थयात्रा, दया च—एते आर्यैः मनुना सप्तर्षिभिः च आचर्यन्ते। यत् श्रवणात् ज्ञायते तद् ‘श्रौतं’ इति, यत् स्मरणात् तद् ‘स्मार्तं’ इति। अधुना धर्मस्य अङ्गानि लक्षणानि च वक्ष्यामि। यथार्थवचनं सत्यम् इति लक्षणम्। तपः तु अत्युत्कटम्, दुःसहं च रूपम्। ऋत्विजां हविषां च संयोगः यज्ञः इति कथ्यते। सर्वेषु समभावः दया इति संज्ञायते। वाचसा, मनसा, कर्मणा च सहनं क्षमा इति कथ्यते। परधनस्य अनग्रहणं अलोभः इति संज्ञायते। इत्येवमेतत् धर्मस्य विविधं स्वरूपं, आर्याचारस्य महत्त्वं, वेदस्मृत्याः संयोगं, आचार्याणां लक्षणं, सप्तर्षीणां मनोः च आचारं, तथा धर्मस्य अङ्गानि स्नेहपूर्वकं प्रतिपादितम्।