असुरी, नागः, गन्धर्वः, पिशाची, यक्षः, राक्षसी च—एते सर्वे विविधाः प्राणीः उच्यन्ते। तथा पिशाचः, असुरः, गन्धर्वः, यक्षः, राक्षसः, नागसम्भवः चापि तत्र गण्यन्ते। एषाम् अष्टादिव्यजन्मनाम् उन्नतिः षण्णवतिः अङ्गुलपरिमाणमिति निर्दिष्टा। एषा एव तेषां स्वाभाविका मितिः मता। देवाः च असुराः च सप्तसप्ततिः अङ्गुलपरिमाणमितिः कथ्यते। कलियुगे देवासुरयोः एषा एव मितिः स्मर्यते। स्वस्यैव अङ्गुलमित्या, पादात् शिरः पर्यन्तं, सर्वेषु युगेषु, अतीते भविष्यति च, इह च, यः जनः पादतलात् शिरसि पर्यन्तं नवतितालपरिमाणं शरीरं धारयति, स एव तत्र दृष्टः। गवां, अश्वानां, गजानां, महिषाणां च विविधवर्गाणां मध्ये, पशूनां कूबरस्य उन्नतिः षट्सप्ततिः अङ्गुलपरिमाणमिति निश्चितम्। सहस्राङ्गुलमितिः च, चत्वारिंशदङ्गुलं व्यतिरेकेण, मनुष्यशरीररचना तथा वर्ण्यते। देवशरीरं विशिष्टबुद्धियुक्तं इति कथ्यते। एवं दिव्यं मानवं च रूपं सम्यक् वर्णितम्। गवः, अजाः, अश्वाः, गजाः, पक्षिणः, वृक्षाः च—एते सर्वे देवस्थानेषु जायन्ते, तत्रैव पुनः तादृशरूपे प्रकटन्ते। स्थावरजङ्गमप्राणिनां रूपानुसारं मितिः तेषां भवति। अधुनाऽवशिष्टान् धर्मिष्ठान् च वक्ष्यामि। एते सर्वे ब्रह्मणः समानजात्युत्पन्नाः, अतः धर्मिष्ठाः इति कथ्यन्ते। ते क्रोधं न कुर्वन्ति, न च दृश्यन्ते क्रोधिनः; आत्मसंयमिनः स्मर्यन्ते। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः च यथा एकत्रिताः, तस्मात् द्विजाः इति नाम्ना विख्याताः। वेदधर्मं स्मृतिधर्मं च यो विज्ञाय धर्मज्ञः इति कथ्यते। गार्हस्थ्यमार्गेण गार्हस्थ्यधर्मिष्ठः इति च कथ्यते। यतमानः तपस्वी योगसाधनात् धर्मिष्ठः इति कथ्यते। गृहस्थः, ब्रह्मचार्यः, वनस्थः, यथावत् तपस्वी—एते धर्मविचारिणः ‘एष धर्मः, एष न’ इति विवेचयन्ति। कर्म चात्र कुशलम् अकुशलम्, धर्मम् अधर्मम् च इति निर्दिष्टम्। यत्र आधारः महत्त्वं वा नास्ति, तत्र अधर्मः इति कथ्यते। अधर्मः च अनिष्टफलयुक्तः, आचार्यैः उपदिष्टः। यथावत् शिक्षिताः, सम्यक् आचारिणः, आचार्यः इति कथ्यन्ते। शास्त्रसंग्राही अपि तस्मात् आचार्यः इति कथ्यते। पत्नीसंयोगात् अग्निसंयोगात् च, वैदिककर्मणः चिह्नं द्विधा इति। सप्तर्षयः वैदिककर्म विद्वांसः प्राचीनात् अधीत्य अवदन्। पूर्वयुगाचारं स्मृत्वा मनुः तान् उद्घोषयामास। एवं विविधोऽयं धर्मः अत्र आचार्यधर्मः इति कथ्यते। ये धर्मे स्थिताः मन्वन्तरे, ते आचार्याः इति प्रसिद्धाः। ये धर्मार्थं स्थिताः, ते अपि आचार्याः इति निश्चितम्। आचार्यैः आचरितः धर्मः सर्वेषु युगेषु शुद्धः एव। आचार्यैः पुनः पुनः मनुना च आचरितः स धर्मः इत्येव।