यद् यद् ज्ञातुम् इच्छथ, अत्र सर्वं शिक्षितुम् अर्हथ। पुनः तं सूतम् उवाचुः, नेत्राभ्यां बाष्पपूर्णाभ्याम्। तस्मात् अस्मभ्यं सम्यक् अस्य जगतः समुत्पत्तिं दर्शय। एवं विनीतया पृष्टः महात्मा रोमहर्षणः, द्वैपायनस्य प्रीत्या तुष्टः, द्विजश्रेष्ठेभ्यः इमां कथां व्याहरत्। अहं इदानीं मातरिश्वना प्रोक्तं पुराणं प्रवक्ष्यामि। सृष्टिः, प्रलयः, वंशाः, मनूनां युगानि—एतानि चतुर्विधानि विभागतः संक्षेपेण मया निरूपितानि। सर्वशास्त्रेषु आदौ ब्रह्मणा पुराणं श्रुतम्। तस्याङ्गानि धर्मशास्त्रं, व्रतानि, नियमाश्च। महत् तत्त्वात् विशेषपर्यन्तं सृष्टिसंकल्पः उच्यते। ब्रह्माण्डस्य आवरणं, समुद्रः, आपां तेजश्च, तत्त्वानि च महता सह, च महदव्यक्तावरणं च निरूप्यते। नद्यः पर्वतानां च उत्पत्तिः अत्र वर्ण्यते। ब्रह्मवृक्षस्य स्तुतिः, ब्रह्मणः च जन्मकथनं प्रतिपाद्यते। अत्रैव अव्यक्तसम्भूतस्य ब्रह्मणः अवस्थाः वर्ण्यन्ते। हरिः जलमग्नः स्थितिः, तथा भूमेः उद्धारणं च निरूप्यते। नक्षत्राणि, ग्रहस्थानानि, सिद्धानां स्थानानि च विवृण्वन्ति। दिविस्थलविभागः, सत्यवद्भिः सह वासस्थानानि च निरूप्यन्ते। देवर्षिपथद्वयं चोक्तम्। पशूनां मनुष्याणां च उत्पत्तिः कीर्त्यते। पुनः, नव सृष्टयः, ब्रह्मणः संकल्पसम्भूताः, वर्ण्यन्ते। ब्रह्मणः अङ्गेभ्यः धर्मादीनां उत्पत्तिः चोच्यते। कल्पयोः अन्तरालं, तयोः संयोगः च वर्ण्यते। सत्त्वप्रधानात्, शरीरात्, पुरुषस्य उत्पत्तिः निरूप्यते। प्रियव्रतस्य उत्तानपादस्य च शुभसम्भवः रूपं चोच्यते। ऋचिः प्रजापतिः, आकूत्या, तयोः युग्मजन्म जातम्। तथा दक्षस्य कन्यासु, शब्दादिषु, महात्मनः सन्ततिः वर्ण्यते। तथा हिंसायाः अधर्मः, तमसः, अशुभलक्षणं च निरूप्यते। ब्रह्मर्षेः वसिष्ठस्य वंशानां गणना दीयते। द्विविधाः पितरः, स्वधासम्बन्धेन, निरूप्यन्ते। दक्षशापः, सत्यायाः तत्त्वानि, भृग्वादीनां च विवृण्वन्ति। वैरनिषेधः, तस्य दोषदर्शनात्, कथ्यते। कर्दमस्य कन्यायाः शुभलक्षणानि वर्ण्यन्ते। द्वीपेषु, प्रदेशेषु, तेषां विभागाः पृथक् पृथक् निरूप्यन्ते। भूमयः, नद्यः, तेषां विभागाः चोच्यन्ते। जम्बूद्वीपस्य विस्तारः, प्रदेशाः, समुद्राः च विस्तारतः निरूप्यन्ते। नीलः, श्वेतः, श्रृंगीति सप्त पर्वतानि नाम्ना निर्दिश्यन्ते। तेषां अन्तरालप्रतिष्ठाः, उन्नतिः, विस्तारः च वर्ण्यते।