अन्योन्यहेतुभिः सह त्वरितकोपात् तत्र महान् संहारः संपन्नः। सः स्वजनैः सहितः गङ्गायमुनयोर्मध्ये परमं ऐश्वर्यम् अवाप्तवान्। सर्वान् नृपतीन् सह सहस्रैः म्लेच्छान् विनाश्य, केवलम् अल्पजनाः क्वचित् क्वचित् भूमिषु अवशिष्टाः। ते परस्परं निन्दन्ति, अन्योन्यं ताडयन्ति च। ततः सर्वे जनाः भयेन संतप्ताः, स्वजीवितं तिरस्कृत्य, कारणं विना दुःखिताः सन्तः, अतीव क्लिश्यन्ति। तत्र न संयमः, न शोकः, न स्नेहः, न लज्जा च। पुत्रान् भार्याश्च परित्यज्य, शोकविमूढेन्द्रियाः, स्वदेशं परित्यज्य सीमान्तदेशेषु प्रवसन्ति। तत्र ते महद् दुःखं प्राप्य, मांसमूलफलैः जीवितं कुर्वन्ति। एवं, अल्पजनाः शेषिताः सन्तः, पतनावस्थां प्राप्नुवन्ति। विषादात् जिज्ञासा जायते, जिज्ञासायाः समत्वं सम्पद्यते। ये शेषाः कलौ तिष्ठन्ति, ते शमसम्पन्नाः भवन्ति। तेषां मनांसि सः मोहयति, निद्रितवत् वा मदान्वितवत् वा। ततः शुद्धे कृतयुगे प्रवृत्ते, तत्र सिद्धाः जनाः अदृश्यरूपेण तिष्ठन्ति विचरन्ति च। तत्र ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च बीजार्थं स्मृताः सन्ति। तेषु सप्तर्षयः धर्मं शिक्षयन्ति। ततो जनाः कृतयुगे तैः प्रतिष्ठितं धर्ममार्गं अनुवर्तन्ते। केचन धर्मस्थापनार्थं युगान्ते अपि तिष्ठन्ति। यथा दावाग्निना दग्धं तृणं ऊष्मणा पुनः जीवति, एवं कृतयुगेषु जनानाम् मध्ये कलिजाताः उत्पद्यन्ते। एषा प्रवृत्तिः अविच्छिन्ना मन्वन्तरान्तं यावत् प्रवर्तते। प्रतियुगे तु त्र्यंशेन हानिः भवति। द्विजश्रेष्ठ, एवं एषः युगक्रमः मया वर्णितः। चतुर्युगचक्रस्य सहस्रगुणिता प्रवृत्तिः एषा। युगान्ते प्राणिनां सरलता मन्दीभवति। चतुर्युगगुणितं सप्तत्येकं भवति। यत्र चतुर्युगचक्रे यद्भवति, तत्सर्वं तत्रैव। प्रतिसृष्टौ अपि एवं भेदाः समुत्पद्यन्ते। एषा सर्वेषां मन्वन्तराणां प्रवृत्तिलक्षणा। एवं प्राणिजगत् न स्थिरं, सदा पतनारोहाभ्यां परिवर्तते। एवं युगधर्मलक्षणानि संक्षेपेण निवेदितानि। एकेन मन्वन्तरेण सर्ववेलाः व्याप्यन्ते। भविष्यतां अपि तद्वद् युक्तियुक्तं मनीषिभिः विज्ञेयम्। सर्वे समदृष्टाः नामरूपयुक्ताः सन्ति। ऋषयः मनवश्च सर्वे समानाभिप्रायाः। भगवान् सदा युगस्वरूपं तदनुसारं स्थापयति। एषां युगानां प्रवृत्तिं क्रमशः विस्तारतः वक्ष्यामि।