यदा तस्य कालस्य समाप्तिः स्यात्, तदा अन्यः कालः तस्य जागर्ति। गतानां कल्पानां केवलं शेषाः परे सन्ति। एतेषु वर्तमानः कल्पः प्रथमः, अधुना प्रवृत्तः अस्ति। यदा सहस्रयुगानि पूर्णानि भवन्ति, तदा तस्य रक्षणं मनुष्यानां अधिपैः कर्तव्यम्। सर्वे विलीनाः सन्ति, सौम्यवातैः, तदा किञ्चिदपि न दृश्यते स्म। ततः सर्वव्यापी ब्रह्मा, सहस्रनेत्रः सहस्रपादः, उत्पन्नः अभवत्। सः ब्रह्मा नारायणः नाम्ना, जलमध्ये शयानः अभवत्। अत्र नारायणस्य सम्बन्धे श्लोकः पठ्यते। तस्य एव मार्गाः कथ्यन्ते, तेन सः नारायणः स्मृतः। सः स्वर्णपात्रात् सृजति, ब्रह्मत्वस्य चिह्नरूपेण। प्रलयकाले, निशायाम्, यथा शलभः, सः इह तत्र च प्रकाशते। अनुमानात्, अव्यग्रतया, पृथिव्याः आधारः ज्ञायते। ततः महात्मा, मनसा दिव्यं रूपं चिन्तयामास। किं रूपं सृजित्वा, जलात् पृथिवीं उद्धरिष्यामि? सर्वभूतैः दृश्यं रूपं, वाक्संयुक्तं, ब्रह्मनाम्ना प्रसिद्धम्। मेघश्यमलं, गर्जनसदृशं शब्दम्। सः विद्युत् अग्निसदृशः, सूर्यस्य तेजसा युक्तः। तस्य कटिः विस्तीर्णा, वृषचिह्नैः भूषिता। भूमेः उद्धरणाय, अधोलोकं प्रविष्टः। तस्य जिह्वा अग्निः, केशाः दर्भः, शिरः ब्रह्मा, महान् तपस्वी च। पूर्वरेखारूपं शरीरम्, दीप्तिमान्, नानादिक्षाभिः अलङ्कृतम्। दीक्षा-दीप्त्या युक्तः, प्रवर्ग्य-मण्डलेन भूषितः। मायया सह, पर्वतशृङ्गसदृशः स्थितः। घृतगन्धयुक्तः, मुखं स्रुक्सदृशम्, वाणी सामगानरूपा। नखाः प्रायश्चित्तानि, भीषणः, जानुयुग्मं पशुरूपम्, सः महायज्ञः। यज्ञसंगीतस्य अन्तःशब्दः, न मांसं न रक्तं। भूमिं अग्निना आवृतां इच्छन्, प्रजापतिम् उपगच्छति। पृथक् कृत्वा, पर्वतान् भूमौ व्यवस्थितवान्। ते पर्वताः, अग्निना दग्धाः, सर्वत्र भूमौ विक्षिप्ताः। यत्र यत्र स्थापिताः, तत्र तत्र पर्वतः उत्पन्नः। विश्वकर्मा पुनः पुनः कल्पारम्भे विभजति। चत्वारः लोकाः, भूआदिभिः, बारं बारं व्यवस्थिताः। स्वयम्भूः ब्रह्मा, नानाभूतसृष्टिम् इच्छन्। सृष्टिं चिन्तयन्, धीया, ततः सृष्टिः अभवत्। तमः, भ्रमः, महामोहः, अन्धकारः, अज्ञानं च। सृष्टिः पञ्चधा अस्ति, ध्यानिनां गर्वयुक्तानां च। न बहिः न अभ्यन्तरं प्रकाशः, न च चेतना। तस्मात्, गुह्यात्मनः प्राणिनः, मुख्यवृक्षाः निगद्यन्ते। यैः मनः न अवगम्यते, तैः तद् जन्महेतुः इति अभिप्रेतम्। यतः तिर्यक् गच्छति, तेन तिर्यग्गमनं स्मृतम्।