सर्वेषु मन्वन्तरेषु, अतीतेषु भविष्यत्सु च, अस्मिन्नेव लोके, तृतेयायुगे त एव सम्राटः जाताः सन्ति। तत्र चत्वारि महाश्चर्याणि दृश्यन्ते—बलं, धर्मः, सुखं, ऐश्वर्यं च। तेषां च समृद्धिः, धर्मः, कामः, कीर्तिः, जयश्च सदा वर्तन्ते। ते च विद्या तपसा च ऋषीनपि अतिक्रान्तवन्तः। तेषां जन्म मानुषेषु, विशेषलक्षणैः सह, भवति। तेषां ताम्रोष्ठाः ताम्रनेत्राः, श्रीवत्सलक्षणं च शोभनं केशपाशं च धारयन्ति। वटवृक्षपरिमाणमध्याः सिंहस्कन्धाः, दृष्टलिङ्गाः च भवन्ति। पादयोः चक्रमत्स्यचिह्नानि, हस्तयोः शङ्खपद्मचिह्नानि दृश्यन्ते। तेषु चत्वारः सम्राटः निर्लिप्तगुणसम्पन्नाः सन्ति। तृतेयायुगे यज्ञः, दानं, तपः, सत्यम्—एतानि धर्म इत्युच्यन्ते। मर्यादास्थापनार्थं दण्डनियमः प्रवर्त्यते। एक एव वेदः, चतुर्धा विभक्तः, तृतेयायुगे विज्ञानरूपेण स्मृतः। ते पुत्रैः पौत्रैः च परिवृताः, यथाक्रमं प्रयान्ति। तस्य च संध्याकालः स्वभावतः, ‘सं’ इत्येतद् नाम्ना प्रसिद्धः। अथ, पूर्वस्य स्वायम्भुवस्य सृष्टिक्रमं यथावत् कथयस्वेति पृष्टम्। यदा काल्याख्यः कालः समाप्तः, तदा तृतेयायुगः समुपस्थितः। व्यवस्थिते धर्मे, गार्हस्थ्याश्रमे पुनः प्रवृत्ते, यथायोग्यं द्रव्यसमूहं संहृत्य, कथं तदा यज्ञारम्भः अभवत्? तृतेयायुगस्य आरम्भे, कथं यज्ञकर्म प्रवर्तितम्? संध्याकाले कृतयुगे च लीनत्वे, ओषधयः उत्पन्नाः, वृष्टिपातश्च प्रवृत्तः। वर्णाश्रमव्यवस्था स्थापिता, मन्त्राः च सङ्गृहीताः। तदा जगद्भर्ता इन्द्रः, विश्वभोक्ता, यज्ञारम्भं कृतवान्। तस्य महत्यश्वमेधयज्ञे महर्षयः समागताः। ऋत्विजः स्वकर्मसु प्रवृत्ताः, यज्ञकर्माणि च प्रवर्तन्ते। लघुकर्मणां समाप्तौ, मुख्याध्वर्यवः उपस्थिताः। ब्राह्मणैः अग्निहोत्रिभिः हविः अग्नौ निवेद्यते। तदा इन्द्रियस्वरूपाः देवता यज्ञभागिन्यः अभवन्। ऋत्विजां नियोगकाले, मुख्याध्वर्यवः महर्षयः च किञ्चित् उद्विग्नाः अभवन्। ते सर्वे इन्द्रं समुपेत्य पप्रच्छुः—“किमेतत् तव यज्ञविधिः?” तत्र, देवश्रेष्ठ, पशुवधोऽयं तव यज्ञे दृश्यते। एष धर्मो नास्ति, अधर्म एव; हिंसा धर्म इति न कथ्यते। विधिपूर्वकं यज्ञं, अतिक्रमरहितधर्मेण, त्रिवर्षपर्यन्तं, तेषु अपुष्पेषु एव प्रवर्तयेत्। एवं सर्वेश्वरः इन्द्रः, सत्यदर्शिभिः ऋषिभिः सह, पृष्टः—“कैर् चलस्थावरैः यज्ञः कर्तव्यः?” इत्येवम्। ते वाक्यं संकल्प्य, इन्द्रस्य हेतोः, वसुम् व्योमचरं पप्रच्छुः—“उत्तानपादन्वय, शङ्कां नः छिन्द्धि, भगवन्।” स च, वेदशास्त्रस्मरणेन, यथार्थं यज्ञस्वरूपं व्याख्यातवान्।