मनसः संकल्पेन, वाचाऽपि तथा स्वकर्मणा, जीवितकालः, बुद्धिः, बलं, सौन्दर्यं, आरोग्यं, धर्मश्च—एतानि सर्वाणि प्रजासु विवर्धन्ति। तदा ब्रह्मा तेषां वर्णाश्रमव्यवस्थां स्थापयामास। परस्परविरोधेन ताः प्रजाः पुनः मनुम् उपजग्मुः। स मनुः ध्यायन् शतरूपायां द्वौ पुत्रौ उत्पादयामास। तस्मात् कालात् आरभ्य राजानः उत्पन्नाः, दण्डधारिणः। तैः गूढपापानि, यानि मानुषराजैः निग्रहितुं न शक्यन्ति, तानि नियंत्रितानि। तृता युगे वर्णविभागः प्रकीर्तितः। देवैः तदा यज्ञाः प्रवर्तिताः। विश्वभुजा महेन्द्रेण सह, देवेश्वरः। सत्यं, पाठः, तपः, दानं—एषां तृता युगे धर्मः कथ्यते। तदा वीराः दीर्घायुषः महाबलिनः जायन्ते। तेषां नेत्राणि पद्मदलदीर्घाणि, वक्षः स्थूलं, शरीरं सम्यक्। तृता युगे महाधनुष्मन्तः सार्वभौमराजानः भवन्ति। परम्परायां बाहवः न्यग्रोधः कथ्यन्ते; न्यग्रोधः हस्तपादमितः। समोन्नतिः समविस्तारः न्यग्रोधमण्डलः इति प्रसिद्धः। सप्त रत्नानि सर्वसार्वभौमेषु सन्ति। पताका च सप्तरत्नानि, निर्जीवत्वे तु एवं कथ्यन्ते। अश्वः, गजः, तथा सप्त जीवसङ्ख्याः निर्दिष्टाः। चतुर्दश सर्वसार्वभौमेषु विधीयन्ते। सर्वेषु मन्वन्तरेषु, अतीतेषु भविष्यत्सु च, अस्मिन् लोके। तृता युगे तत्र त एव राजानः जायन्ते। चत्वारि अद्भुतानि—बलं, धर्मः, सुखं, धनम्। श्रीः, धर्मः, कामः, यशः, जयः अपि। विद्यया तपसा च ऋषीन् अतिक्रान्ति। तेषां शरीरलक्षणानि मानवविलक्षणानि। ताम्रोष्ठाः ताम्रनेत्राः, श्रीवत्सचिह्नं, दीप्तकेशाः। न्यग्रोधपरिमाणं, सिंहस्कन्धः, उन्नतलिङ्गः। पादयोः चक्रमत्स्यचिह्नं, हस्तयोः शङ्खपद्मचिह्नम्। तेषु चत्वारः सर्वभौमाः निर्लेपगुणाः। यज्ञः, दानम्, तपः, सत्यं—एषां तृता युगे धर्मः। सीमाव्यवस्थायै दण्डनियमः प्रवृत्तः। एकं वेदं चतुर्विधं तृता युगे स्मृतं ज्ञानम्। पुत्रैः पौत्रैः परिवृताः, यथाक्रमं मृत्युम् उपयान्ति। सन्ध्याकालः स्वभावविशिष्टः, ‘सङ्ग’ इति नाम्ना स्थितः। एवं तदा—पूर्वे स्वायम्भुवे सर्गे—कथयस्व, यथावृत्तम्। यदा कालीकालः समाप्तः, तृता युगः आगतः, यदा पुनः स्थापितः क्रमः, गृहस्थाश्रमे निष्ठाः जनाः पुनः अभवन्। तदा आवश्यकद्रव्याणि संगृह्य, कथं यज्ञारम्भः अभवत्? तृता युगस्य आरम्भे कथं यज्ञप्रवृत्तिः संस्थिता?