एवं शाश्वती सा सृष्टिः संक्षेपेण तव निगदिता। तस्याः सम्यग् विवरणं सम्प्रदाय prosperity इच्छता कर्तुं न शक्यते; सा श्रद्धेयैव। किं वा विस्तरेण क्रमशः वर्णनीयम्? एतस्मिन्नन्तरे श्रोता उवाच—अहं तेषां सर्गस्य यथार्थं स्वरूपं च विस्तारतः श्रोतुमिच्छामि। ततो वक्ता प्राह—चतुर्विधं युगं तव कथयामि; शृणु समाहितः। युगस्य स्वरूपं, तस्य विभागाः, तेषां च कर्तव्यविधानानि सम्यग् वर्णयिष्यामि। एष कालः षड्भिः प्रकाशैः समाख्यातः; तं ते विस्तारतः प्रवक्ष्यामि। ज्ञातव्यं यत् निमेषस्य कालः लघ्वक्षरस्य समयेन तुल्यः। त्रिंशद्भिः विभागैः एकं मुहूर्तं स्यात्; त्रिंशत् मुहूर्तानां सङ्ख्या अह्निशब्देन प्रतिपद्यते—एवं दिनरात्रिः स्यात्। सूर्यः दिनरात्र्यौ मानुषं लौकिकं च प्रमाणं विभजति। पितृलोके मासः दिनरात्र्यात्मकः; स एव विभागः पुनः निरूप्यते। त्रिंशद् मानुषदिनेभ्यः एकः मासः; स एव पितॄणां मासः इति स्मृतः। तेषां संवत्सरः मानुषगणनया विज्ञायते। त्रयः पितृसंवत्सराः अत्र गण्यन्ते; ते एव तेषां वर्षाणि। केवलं लौकिकेन प्रमाणेन मानवः संवत्सरः स्मर्यते। देवेषु वर्षं दिनरात्र्यात्मकम्; स एव विभागः पुनः व्याख्यायते। तत्र दिनरात्र्यौ पुनः निर्दिश्येते। मानुषशतं वर्षाणि त्रयः देवमासाः समाः इति विद्धि। एष देववर्षः मानुषगणनया निरूप्यते। सप्तर्षीणां वर्षः त्रिंशत् अन्यानि वर्षाणि परिगण्यन्ते। ध्रुवस्य वर्षः नवतिः अन्यानि वर्षाणि इति निर्दिष्टम्। शतं वर्षाणि दिव्यनियमनं ज्ञेयम्। त्रिणियुतानि मानुषवर्षाणि इति कथ्यते। गणनाप्रवीणाः सहस्रं दिव्यवर्षाणि घोषयन्ति। युगसंख्यानिर्णयः दिव्यप्रमाणेन स्थापितः। कृतं त्रेता द्वापरः कलिः—एते चतुर्विधाः विभागाः। द्वापरः च कलिः—एवमेव युगत्वेन परिगण्येते। तत्र प्रतियुगं सन्धिः, सन्ध्यांशः, तद्वत् सन्धिसमयः निर्दिष्टः। एवं सहस्रशः शतानि च विभागाः प्रवर्तन्ते। त्रिशतं द्विशतं च सन्धयः, तेषां च सन्ध्यांशाः तुल्याः। तत्र शतं सन्धिः, सन्ध्यांशः सन्धिसम एव। कृतं त्रेता द्वापरः कलिः—एते चतुर्विधाः विभागाः पुनः निर्दिष्टाः। अधुना कृतयुगस्य वर्षाणि वक्ष्यामि; शृणु समाहितः। चत्वारिंशत्सहस्राणि, तथैव अन्यानि, कृतयुगस्य कालः स्यात्। अष्ट्युत्सहस्राणि तु त्रेतायुगस्य कालः। द्वाविंशतिसहस्राणि द्वापरयुगस्य कालः। षष्टिसहस्राणि तु कलियुगस्य कालः। एवं युगानि षडष्टिसहस्रशतान्येव गणितानि। चत्वार्यपि युगानि सन्ध्यांशः विंशतिसहस्राणि। कृतत्रेतादीनां संयुक्तः कालः स मन्वन्तरः इति प्रसिद्धः।