कुक्कुटेन 'कुहू' इति निर्दिष्टः कालः समाप्तः। शिनिवालीस्य मात्रं तु शेषं यदा चन्द्रः क्षयमाणः भवति। अनुमत्याः, चरायाः, शिनिवाल्याः, कुहू व्यतिरिक्तम्, तस्याः कालः गृहीतः। यदा सूर्यः चन्द्रः च संयुक्तौ भवतः, पूर्णचन्द्रयोः मध्ये तदा। कुहू-शिनिवालीयोः कालः समुद्रस्य मध्ये स्थितः। एवं शुक्लपक्षे रात्रौ तिथिसन्धिषु कालः वर्तते। चन्द्रः पञ्चदशदिने पर्यन्तम् वर्धते, पूर्णिमा तत्र। अतः पञ्चदश विभागाः चन्द्रस्य, षोडशः तस्यैव। एवं, एते दिव्या: पितरः सोमपाः सोमवर्धकाः। अधुना मासिके दानभोगे पितरः वक्ष्यामि। मृतानां मार्गः न ज्ञेयः, न च पुनरागमनम्। ये पितरः न दिव्याः, ते लौकिकाः पितरः इति कथ्यन्ते। सर्वे देवाः एव पितरः; तान् देवाः तैः स्तूयन्ते। पिता, पितामहः, प्रपितामहः च—एवं क्रमः। ये हविषा यज्ञकर्माणि कुर्वन्ति, ते बर्हिषदः इति प्रसिद्धाः। धर्मसाम्येन द्विजैः तेषां संयोगः कथ्यते। अन्ते, ये श्रद्धया स्वकर्मसु निष्ठिताः, ते न पतन्ति। श्रद्धया, ज्ञानेन, सप्तविधेन दानेन—एतेन। दिव्यैः पितृभिः सह सूक्ष्मसोमपानं क्रियते। यदा तेषां वंशजैः तदर्थं दानं दीयते। एते मानवाः पितरः मासिकश्राद्धं भुञ्जते। ये स्वधास्वाहायाः विहीनाः, स्वधर्मात् पतिताः, ते। स्वकर्मणः शोकं कुर्वन्तः, यमस्थानं गच्छन्ति। तृष्णायाः क्षुधायाः च पीडिताः, इह तत्र विहरन्ति। परान्नकामनया विविधैः दुःखैः पीड्यन्ते। शाल्मलीवृक्षे, वैतरण्यां, कुम्भीपाके च। शिलापेषणे च, स्वकर्मणः पतिताः। अन्यलोकस्थैः, वंशानुसारं बान्धवाः। पितृलोकवासीभ्यः तर्पणं यजन्ति। पश्चात्, स्थावरान्ते जन्मनः पतिताः स्वकर्मणः। यत् अन्नं तेषां तत्र योनिषु, तेषु जातिषु लभ्यते। यथायोग्यं, योग्ये, विधिना, समये दीयते। यथा वृषः स्वगायं वियुक्तां पश्यति। तथा श्रद्धया मन्त्रेण पितृभ्यः दीयमानं दानं न निष्फलम्। यः पितृणां आगमनं गमनं च जानाति, सः श्राद्धेन तेषां प्राप्तिं वेद। कृष्णपक्षः तेषां तव हस्ते, शुक्लपक्षः तेषां रात्रिस्वप्ने। पितरः ऋतवः, पक्षः, मासाः च स्मृताः, परस्परं संबद्धाः। यदा ते तुष्टाः, तदा श्राद्धकृत्यैः तृप्तिम् उपयान्ति। एवं पितृणां स्वरूपं पुराणे निर्णीतम्। अमृतस्य प्राप्तिः, पितृणां तृप्तिः च अपि वर्णितम्।