मया एषा सृष्टिः विनिर्मिता या लज्जा-मोह-भयात्मकाऽस्ति। ये च अन्ये सर्वे लोके जन्मन्येव वसनविहीनाः जायन्ते, त एव तैः लज्जया मोहेन भयेन च आच्छाद्यन्ते संरक्ष्यन्ते च; वस्त्रं हि तस्य कारणं स्मृतम्। सम्मान-अपमानयोः समत्वमेव परमोच्छादकः परिगण्यते। यदि कोऽपि सहस्रशः दुष्कृत्यानि कृत्वापि भस्मनाऽभिषेकं कुर्यात्, तर्हि सः शुद्धिं प्राप्नोति। अतः यः कश्चिद् त्रिःसंध्यं सततम् अत्यन्तं परिश्रमेण भस्मस्नानं करोति, सः सर्वयज्ञान् संगृह्य परमान्नं लभते। ततः उत्तरायणमार्गेण स अमृतत्वं प्राप्नोति। सूक्ष्मत्वं, महत्त्वं, लाघवम्, प्राप्तिः, ऐश्वर्यम्, अधिपत्यं, अमृतत्वं च—एतानि सर्वाणि त्वया प्राप्तानि। सर्वोच्चं प्रभुत्वं प्राप्य यूयं सर्वे तेजसा प्रसिद्धाः अभवत। एषः परमः सम्मानः, एष च व्रतं पशुपतेः प्रियतमं—इति ज्ञात्वा तद् आचरितव्यम्। यः सर्वपापैः शुद्धात्मा, स रुद्रस्य लोकं प्राप्नोति। अथ सूत! कथं ऐलः पुरूरवाः पितॄन् तुष्टाव इति मम श्रोतुम् इच्छामि। ऐलस्य सूर्येण सह संयोगं सोमस्य च महात्मनः चरितं कथय, पितृणां क्षयवृद्धिं श्राद्धनिश्चयं च। ये च काव्याः, अग्निष्वात्ताः, सौम्याः इति पितरः दृश्यन्ते, तेषां दर्शनं, च तेषां पर्वाणि यथाक्रमं सर्वं वक्ष्यामि। अमावास्यायां किञ्चिदेकान्ते एकरात्रं वसन्, प्रत्यमावास्यां मातामहम् पितामहम् च स्मरन्, सोमस्य प्रवाहितात् पितॄणां कृते तर्पणं करोति। स्वर्गस्थं पितृमयं सोमं पूजयति। सिनीवाल्याः प्रमाणेन तां सिनीवालीं पूजयति। तत्र उपविश्य कालप्रतीक्षां करोति। दश पञ्च च सुधारसधाराभिः, तेन साक्षात् प्रवहन्त्या मधुरया मध्वा पितॄन् तर्पयति। तेनैव सोमेन देवराज इन्द्रः पितॄन् सुधया मध्वा च तुष्टाव। ऋतं यद् उच्यते, स एवाग्निः, स च संवत्सरः स्मृतः। ऋतवः पक्षाः, ऋतुपुत्राः पितरः। प्रपितामहाः देवाः, पञ्चवर्षाणि ब्रह्मपुत्राः। ये देवाः आहूयन्ते, ते सोमपुत्राः, सोमपायिनः स्मृताः। काव्याः, बर्हिषदः, अग्निष्वात्ताः—एते त्रिविधाः पितरः। ये गृहस्थाः यज्ञं न कुर्वन्ति, ते अग्निष्वात्ताः; आर्तवाः अपि त एव। तेषां वर्षः अग्निः, परिवत्सरः सूर्यः, वत्सरः रुद्रः, पञ्चवर्षाणि युगस्वरूपाणि। ये स्वर्गे प्रत्यमावास्यां सुधां पिबन्ति, सोमः मासे मासे प्रवहन् तान् पुष्णाति। स अमृतं सौम्यं मधु च मेदश्च, त्रयस्त्रिंशत् गन्धर्वाः देवाः तं जलरसं पिबन्ति। एवं सर्वे देवाः पिबन्ति, चन्द्रमा क्षीयते।