तत्र, विविधैः गुह्यगीतैः मधुरस्वनैः च, ऋषयः सम्यक् स्तुतिम् अकुर्वन्। तं अर्धनारीशरीरिणम्, सांख्ययोगप्रवर्तकम्, काले काले स्तुवन्ति। कृष्णाजिनवसनम्, नागयज्ञोपवीतधारिणम्, पशुपतिवसनम्, विशालपरशुधारिणम्, शंकराय नमः इति तं प्रणम्य। तदनन्तरं, श्रेष्ठाः ऋषयः स्वस्ववर्णाश्रमधर्मान् आचरन्तः, तत्र भक्त्या स्थिताः। भगवान् तेषां तपस्याः तुष्टः भूत्वा, "व्रतधारिणः, वरं वृणीत" इति उवाच। तत्र भृगुः, अङ्गिराः, वसिष्ठः, विश्वामित्रः, मारिचिः, कश्यपः, संवर्तः महातपाः च, सर्वे तं प्रणम्य, "भगवन्, सेवनीयस्य असेवनीयस्य च भेदं ज्ञातुम् इच्छामः" इति पप्रच्छुः। भगवान् तेषां प्रश्नं श्रुत्वा, "अहं अग्निः सोमसंयुक्तः, सोमः अपि अग्नौ स्थितः। समस्तं जगत् स्थावरजङ्गमं अग्निना पुनः पुनः दग्धम्। भस्मेन शक्तिं गृहित्वा, सर्वाणि भूतानि सिञ्चामि। मम भस्मशक्त्या सर्वपापेभ्यः विमुक्तिः। अतः तस्मात् क्षणे सर्वाणि पापानि भस्मरूपाणि भवन्ति। जगत् स्थावरजङ्गमं अग्निसोमसारमयम्। अहं अग्निः सोमः स्वरूपतः, अहं एव पुरुषः। आत्मबलरूपेण तिष्ठामि, तेन सतत्त्वं धारयामि। स्त्रीणां प्रसूतिगृहेषु भस्मना रक्षणं क्रियते। मम समीपम् आगत्य, पुनः न प्रतिनिवर्तन्ति। उत्कृष्टः पाशुपतविधिः पूर्वं स्थापितः। मया एष सृष्टिः लज्जामोहभयात्मकः कृतः। ये अन्ये जगति नग्नजन्मानः, तैः वस्त्रैः आच्छाद्यन्ति, वस्त्रं कारणं मन्यते। सम्मानअपमानयोः समता उत्तमच्छादनम्। सहस्राणि दुष्कृतानि कृत्वा अपि, यदि भस्मस्नानं कुर्यात्, तर्हि पापमुक्तः भवति। अतः, यः त्रिवारं प्रतिदिनं प्रयत्नेन भस्मस्नानं करोति, सर्वयज्ञान् संहृत्य, परमामृतं प्राप्नोति। ततः उत्तरमार्गेण अमृतत्वं प्राप्नोति। लघुत्वं, महत्त्वं, सूक्ष्मत्वं, प्राप्तिः, ऐश्वर्यं, अधिपत्यं, अमृतत्वं च — एतानि सर्वाणि युष्माभिः लब्धानि। परमेश्वर्यं प्राप्त्वा, सर्वे तेजसा प्रसिद्धाः अभवन्। एषा परमगौरवज्ञाः, पाशुपतव्रतं पशुपतेः प्रियं, तस्मात् एतत् आचर्यताम्। यः आत्मा सर्वपापैः शुद्धः, सः रुद्रलोकं प्राप्नोति" इति भगवान् उवाच। ततः, सूतः पृच्छ्यते — "हे सूत, ऐलः पुरूरवाः पितृन् कथं तुष्टवान्? ऐलस्य सूर्यसंयोगं, सोममहात्मनः च कथय। पितृभ्यः क्षयवृद्धिं, पितृयज्ञनिश्चयं च वर्णय। काव्याः, अग्निष्वात्ताः, सौम्याः इति पितृदर्शनम् अपि वर्णय। एतत् सर्वं विस्तरेण, उत्सवान् च क्रमशः व्याख्यास्यामि। अमावास्यायां, एकस्मिन् आवासे एकरात्रं वसन्, प्रत्यामावास्यायां मातामहः पितामहः च पूज्यते।" एवं भगवतः उपदेशः, ऋषीणां प्रश्नः, पितृयज्ञवर्णनं च, एकस्माद् आख्यायिकायाम् सम्यक् प्रवहन्ति।