केचित् शैवालानि खाद्यरूपेण उपयुञ्जन् जलमध्ये निवसन्ति स्म। अन्ये दन्तान् इव मुसलान् उपयुञ्जन्, केचित् शिलाभिः अपि पेषणं कृतवन्तः। महात्मानः तु घोरं तपः आचरन्ति स्म। एकः तु पुरुषः, यस्य शरीरं धूसरभस्मना लिप्तम्, नग्नः विचित्रचिह्नयुक्तः आसीत्। तस्य हस्ते दीप्यमानः शिखी दण्डः आसीत्, तस्य नेत्रे रक्तपीतवर्णे च आस्ताम्। तस्य मुखं कृष्णशुक्लवर्णाभ्यां शोभितम् आसीत्। सः कदाचित् प्रेमपूर्वकं नृत्यति स्म, कदाचित् पुनः पुनः उच्चैः रुदति स्म। सः पुनः पुनः आश्रमं आगत्य भिक्षां याचति स्म। सः वृषभवत् गर्जति स्म, गर्दभवत् महाशब्दं कृतवान्। तदा ऋषयः कोपिताः क्रोधदूषिताः अभवन्। तैः उच्यते—"यत् त्वम् हस्ताभिः गीतवान्, गर्दभः भवितुम् अर्हसि।" यथा तव इच्छाः, सर्वे ऋषयः एकत्र क्रुद्धाः अभवन्। तेषां तपः विघ्नितम्, हे शङ्कर। तेषां तेजः न प्रकाशते स्म, हे शङ्कर। यज्ञः, यो महद् ऐश्वर्यस्य मूलम्, विनष्टः अभवत्। सः दशस्व रूपेषु अनुभवति स्म, सदा दुःखितः अभवत्। कोपितेन गौतमेन ऋषिणा भूतले पतितः अभवत्। ऋषीणां शापात् नहुषः सर्पः अभवत्। अत्र धर्मः स्वयम् महात्मना माण्डव्येन शप्तः अभवत्। विरूपाक्षं, देवदेवं, महेश्वरं विहाय, अन्यः नास्ति। ततः सर्वे ऋषयः परस्परं संवादं कृतवन्तः। ब्रह्मचर्यनिष्ठेषु वा, वने वासिनः तपस्विषु वा, एषा महान् दुष्टता येन द्विजातयः मोहिताः। मधुरं वचनं वद, एकवस्त्रं धारय। ऋषीणां वचनं श्रुत्वा, भगवतः, भगाक्षिणः नाशकः, उक्तवान्—"कस्यापि बलात् लिङ्गं पातयितुं न शक्यते।" "अहं तु लिङ्गं पातयिष्यामि, द्विजश्रेष्ठ।" एवं उक्तः, महेश्वरः तेषां भावं कर्म च विज्ञाय। भगवान् अदृश्यः अभवत्, लिङ्गरूपं धारयामास। तदा सर्वे व्याकुलाः अभवन्, किञ्चन न प्रकाशितम्। ताराग्रहाः प्रतिकूलगमनं कृतवन्तः। यज्ञाः स्वकाले न प्रवृत्ताः। तेषां शक्ति, बलं, तेजः नष्टम्। सर्वे एकत्र मिलित्वा ब्रह्मलोकं गतवन्तः। ब्रह्मणः चरणौ पतित्वा, शिवसम्बन्धिनीं घटनां सर्वे निवेदितवन्तः। सः उल्लूकं हस्ते धारयति स्म, तस्य नेत्रे ताम्रकपिशवर्णे च दीप्तिमन्तः। विशेषतः सः स्नुषासु, कन्यासु, पौत्र्यः प्रति आसीत्। तं पागलम् इति मन्यन्तः, अवमानं कृतवन्तः। तस्य कोपशान्त्यर्थं, शरणं प्राप्तुं त्वाम् आगतवन्तः।