एष तत्वसारयुक्तः महत्तमश्च, तस्य महान् विस्तारः। स एव विभागं पश्यति, पृथक्त्वं च विचारयति। अस्य विशालत्वात्, विस्तारशक्त्या, सर्वभूताधारत्वाच्च, सः सर्वेषां देहानां पुण्यैः गुणैः पूरयति। तत्र पूर्वं ब्रह्मणः क्रिया च करणं च प्रतिष्ठितमासीत्। सः शरीरवान् आद्यः पुरुषः इति आदौ कथ्यते। स एव प्रजापतिः, आद्यः ब्रह्मा, स्रष्टा च। सृष्टौ च लये च, क्षेत्रज्ञः ब्रह्मा एव स्थितः। पुनः कल्पसंधिषु, तेन देहानि गृह्यन्ते। यथा कूपे जलं, तथा पञ्चभूतानि तेषां लयं गच्छन्ति, इति बुद्धिमन्तः जानन्तु। भूमिः सप्तद्वीपवती, सप्तसमुद्रयुक्ता च, अस्मिन्नेव स्थिताः। अस्मिन्नेव विश्वमिदं सर्वं निहितम्। यद् यद् अस्ति लोकेषु, अलोकेषु च, तद् अण्डमध्ये प्रतिष्ठितम्। बहिः तु तद् वायुनाऽऽवृतम्, तदपि दशगुणेन वह्निना छन्नम्। तथा सर्वं व्योम, पृथिव्यादिभिः बहिः संवृतम्। एवं सप्तभूतावरणैः अण्डं संवृतम्। सृष्टिकाले तानि तिष्ठन्ति, पश्चात् परस्परं भक्षयन्ति। एते विकाराः आश्रयाश्रितभावेन स्थिताः। एवं स्वाभाविकी सृष्टिः क्षेत्रज्ञेन नियता। सः दीर्घायुष्मान्, कीर्तिमान्, भाग्यवान्, प्राज्ञश्च—अत्र न संशयः। ततः प्रधानपुरुषौ समानधर्मौ सह स्थितौ। तौ अन्योन्यसाक्षिणौ, न कदापि अन्योन्याधिकावधिकौ। यदा सत्त्ववृद्धिः, तदा स्थैर्यं, पद्माग्रवत् अचलत्वं भवति। रजः कर्मप्रवृत्तिकारणम्, यथा बीजानां जलम्। गुणानां स्पन्दने, त्रयः गुणाः सावधानतया ज्ञेयाः। सत्त्वं विष्णुः, रजः ब्रह्मा, तमः रुद्रः प्रजापतिः। एतेभ्यः लोकसृष्टिः महाशक्तियुक्ता जायते। विष्णुः सत्त्वरूपः, स्थितिकर्ता इति प्रतिष्ठितः। एते एव त्रयो वेदाः, त्रयोऽग्नयः च। परस्परं प्रेरयन्ति, अन्योन्यं सञ्चालयन्ति। किञ्चिदपि क्षणमपि न वियुज्यन्ते, न कदापि परित्यजन्ति। यत् अदृष्टनिष्ठं, सत्-असदात्मिकं, तस्मात् एव अन्धकारमयं अव्यक्तं क्षेत्रज्ञं ब्रह्माख्यं जायते। सः अतुलतेजाः, प्राज्ञः, अव्यक्तः, प्रकाशमानः च। तत्र ज्ञानं परमं, तथा वैराग्यं, सप्ततिसंख्यं च। गुणत्रयविजयात्, स्वस्वरूपाश्रयात् च, सहस्रशीर्षा पुरुषः, स्वयम्भूः, त्रिविधस्थितिः अस्ति। पुरुषभावे स्वयम्भूः गुणयुक्तः, सत्त्वप्रधानः। पुरुषभावे सः उदासीनः; स्वयम्भूः त्रिविधस्थितिः। पुरुषः पद्मनिभेक्षणः, परमात्मरूपः इति।