हिमालयस्य सुतया पार्वत्याऽथ सुखोपविष्टः कामदहनः महादेवः संबोधितः। सा सस्नेहमुवाच—“भगवन् महादेव, तव ग्रीवायां मेघपुञ्जसदृशं किञ्चिद् दीप्तिमद् दृश्यते। किं तद् प्रभासते ग्रीवायां तव, कामदहन? सर्वमेतद् सम्यग् आख्यातुमर्हसि, यतः मम महदुत्सुकता विद्यते।” एवं पृष्टे सा पार्वत्या, शङ्करः शुभां कथां कथयितुम् आरभ्यते स्म। स जगाद—“आदौ काले सृष्टेः, कालाग्निसदृशं भयंकरं विषम् उत्पन्नम्। तेन सर्वेऽपि विषण्णमुखाः अभवन्, यतः ब्रह्मणा निश्चितं कालपर्यन्तं प्राप्ताः। तदा मया पृष्टम्—‘कस्मात्, हे सुभगाः, भवन्तः भीतान् सन्ति, मनांसि च विक्षिप्तानि? किं कारणम्? युष्माकं स्वामित्वं हृतं, हे सुरश्रेष्ठाः। मम आज्ञां सृष्टौ कोऽपि नातिक्रामति, त्रिषु लोकेषु—धर्मे, अर्थे, दिव्ये च। तर्हि कुतः भयेन ग्रस्ताः, मृगाः सिंहभीताः इव? एतत् सर्वं सम्यक् शीघ्रं वक्तव्यम्।’ ततः मुनिभिः सह देवाः, दैत्यदानवमुख्यैः सह, समं वदन्—‘एतत् विषं नागसदृशं वा कृष्णभ्रमररूपं, मेघगर्भसन्निभं च। कालान्ते यमसदृशम् उत्पन्नं, युगान्तसूर्यतेजसा दीप्तिमान्। विषस्योत्थाने कालाग्नितेजसा स्फुल्लम्। तं रक्तगौरदेहं दृष्ट्वा जनार्दनः कृष्णत्वं गतः। एवं देवासुरैः भीषणं वचनं श्रुत्वा मया उक्तम्—‘सर्वे देवाः तपोधनाः मुनयश्च शृण्वन्तु। एतद् विषं कालकूटाख्यं, कालाग्निसदृशम्। अस्य विषस्य, विष्णुर्वा अहं वा, वा सर्वे देवश्रेष्ठाः—कोऽपि न समर्थः।’ एवं उक्त्वा पद्मयोनिसदृशः, स्वयम्भूः, यो न योनि-सम्भूतः, स ब्रह्मा वेदविदां श्रेष्ठः, स्तोतुं प्रवृत्तः। स प्राञ्जलिरुवाच—‘पिनाकपाणये नमः, वज्रपाणये नमः। सुरारिबाधिने, चन्द्रसूर्याग्निलोचनाय नमः। सांख्याय योगाय भूतगणाय च नमः। देवयोनये, रुद्राय, देवदेवाय, शीघ्राय नमः। कपालिने विकृताय शिवाय वरदाय च नमः। पुराणाय शुद्धाय मुक्ताय बलिने नमः। प्रधाने घोराय प्राज्ञाय बहुनेत्राय नमः। नित्याय अनित्याय नित्याऽनित्याय च नमः। संज्ञेयाय असंज्ञेयाय संज्ञेयासंज्ञेयाय च नमः। उमाप्रियाय शर्वाय नन्दिवक्त्रलाञ्छिताय नमः। बहुरूपाय मुण्डाय दण्डिन्याय कवचाय च नमः। धन्विने सारथे नियन्त्रे ब्रह्मचारिणे च नमः।’ एवं स्तुत्वा ब्रह्मा, सुन्दराननं तं प्रणम्य, पुनरुवाच—‘त्वं सूक्ष्मः, परयोगेन दुर्ग्राह्यः; न हि भगवन् रुद्र, साकारं रूपं गृह्णासि। अहं वेदवेदाङ्गसम्भूतैः नानास्तोत्रैः स्तुतः। भूतभव्यभवद्व्यापक, लोकनाथ, विश्वेश्वर, नमस्ते।