पूर्वफाल्गुन्यां जगद्गुरोर्जन्म भवति स्म। पूर्वाषाढायां तु जन्म समाख्यातम्। धनिष्ठायां पञ्चवर्णप्रभया सौरभ्ययुक्तः सौम्यग्रहः बुधः उदितः। आर्द्रायां सर्वविनाशकः महाग्रहः जातः। राहुः तु तमःस्वरूपः, स्वभावतः कृष्णवर्तुलः इति। एते ताराग्रहाः भार्गवमुख्याश्च विज्ञेयाः। ते दोषेन स्पृष्टाः, तेषां ग्रहविभागानुसारं तद्विधं भवति। ताराग्रहाणां मध्ये शुक्रः प्रधानः; धूम्रवर्णः केतूनां श्रेष्ठः। नक्षत्रेषु श्रविष्ठा प्रमुखा, अयनानां मध्ये उत्तरायणं श्रेष्ठम्। ऋतूनां मध्ये हेमन्तः, मासानां मध्ये माघः प्रमुखः। अहोरात्रविभागेषु अहः श्रेष्ठम् उच्यते। क्षणमात्रं निमेषश्च, एते कालनिर्णये श्रेष्ठौ, हे कालविदां वर। सूर्यस्य विशेषगतिना चक्रवत् भ्रमणं भवति। स चतुर्विधभूतानां आद्यन्तकर्ता। एवं नक्षत्रग्रहविन्यासः निश्चितार्थेन स्थापितः। उत्तरश्रवणे स्थूलितः ध्रुवे च स्थितः। पूर्वं प्राज्ञैः कल्पादौ अयं विन्यासः स्थापितः। एषा प्रधानविश्वमूर्तेः अद्भुतपरिणतिः। नक्षत्रग्रहाणां आगमनं गमनं च मनुष्यैः स्थूलचक्षुषा निरीक्ष्यते। बुद्ध्या सूक्ष्मतया परीक्ष्य, तद्विश्वासः पण्डितैः कर्तव्यः। पंचैते हेतवः, हे ब्राह्मणाः, नक्षत्रग्रहसमूहविवेचने। ततः भगवाञ्जननमध्यगते सूर्ये स्तोत्रमपठत्। सर्वे तु संयतचित्ताः अञ्जलिपुटाः तस्थुः। सदा पुण्यः स भगवानुवाच—"नमस्ते नीलकण्ठ" इति। ते वलखिल्याः खगसख्यः प्रसिद्धाः। ते वातमाश्रितपर्णभक्षं वायुमपृच्छन्। एष धर्मविदां मध्ये गुह्यं, पुण्यविज्ञेयानां हिताय। "एतत्सर्वं श्रोतुमिच्छामः, हे प्रभञ्जन, तव प्रसादात्। विशेषतः तव वचनेन श्रोतुमिच्छामः, हे देव।" यदा वायुर्वर्णस्थानं प्रविशति, तदा वाक्क्रियायाः प्रवृत्तिः। शुद्धे तव शेषवर्णक्रिया प्रवर्तते। तवात एव वर्णानां सत्त्वं, त्वं नित्यः विश्ववायुः। एष तव जीवलोकः, हे वायो, सर्वत्र प्रत्यक्षः। "कण्ठदेशे किमभवत्, येन रूपपरिवर्तनमभूत्?" इति पृष्ट्वा। तदा तेजस्वी वायुः, लोकेषु पूजितः, प्रत्युवाच। "अत्र वसिष्ठो धर्मात्मा, मानसः प्रजापतिः। एतद् महिषासुरस्त्रीणां चौर्यं अञ्जनं। एषा उमायाः प्रमुदितचित्तस्य भ्रूलेपस्वरूपा। यद् पश्यसि, हे उत्तम, तत् उज्ज्वलम्, शुक्लमञ्जनसदृशम्।" एवं तद् दीप्तसंयतभक्ताय पृच्छके वदेत्।