ऋतुषु उदितस्य सूर्यस्य वर्णाः यथाक्रमं वर्णिताः। स एव सूर्यः, अमृतत्रयं स्वयम् अमृत्युषु अपि न ददाति। ऋतूनां आगमे सः जलप्रवाह-शीत-तापरूपेण त्रिधा विभज्यते। स एव तारकाणां, ग्रहाणां, सोमस्य च आधारः च गर्भः च। तारकाणां स्वामी सोमः, ग्रहाणां राजा सूर्यः इति कथ्यते। अग्निः सूर्यः उच्यते, आपः सोमः इति मतिः। स्कन्दः देवसेना पतिः, भौमः ग्रहः अपि नाम्ना निर्दिष्टः। रुद्रः एव वैवस्वतः, सः यमः, भूताधिपः साक्षात्। द्वौ महाग्रहौ—देवानां च असुराणां च आचार्यौ—दीप्तिमन्तौ। त्रयः लोकाः सर्वे सूर्ये एव उत्पत्तिं प्राप्नुवन्ति, अत्र संशयः नास्ति। रुद्रस्य, उपेन्द्रस्य, इन्द्रस्य, सोमस्य, ब्राह्मणश्रेष्ठस्य, दिवौकसां च—सर्वेषां अधिपः, महेश्वरः, सर्वलोकनाथः, प्रजापतिः परात्मा—तस्मात् सर्वं उत्पद्यते, तस्मिन्नेव सर्वं लीयते। हे ब्राह्मणाः, स एव सूर्यग्रहः तेजस्वी जगतां वेत्ता इति विद्धि। क्षणाः, मुहूर्ताः, दिवसाः, रात्रयः, पक्षाः—एते सर्वे तस्यैव आधारे स्थिताः। सविता विना कालगणना न स्यात्। ऋतुविभागस्य अभावे पुष्पाणि, मूलानि, फलानि च कथं स्युः? तदा स्वर्गे पृथिव्यां च प्राणिनां क्रियाः न स्युः। स एव कालः, स एव अग्निः, द्वादशात्मा प्रजापतिः। सः तेजोमयः, तमःनाशकः, सर्वलोकव्यापकः। सः सर्वतः—दिशि, ऊर्ध्वे, अधः—सर्वं तापयति। सः समं तमः नाशयति। सूर्यः स्वैः रश्मिभिः सर्वतः जगद् प्रकाशयति। एषु सप्त रश्मयः श्रेष्ठाः, ते एव ग्रहाणां नेतारः। अन्यः तु विश्वश्रवा, समृद्धानां पुण्यात्मनां च श्रेष्ठः। सुषुम्णा नाम सूर्यरश्मिः, या कृष्णपक्षे सोमं पुष्णाति। हरिकेशः अग्रे स्थितः, तारा-प्रजापतिः इति कथ्यते। पृष्ठतः स्थितः विश्वश्रवा, शुक्रस्य उत्पत्तिः इति विद्वद्भिः ज्ञायते। षष्ठः रश्मिः अर्वावसु, बृहस्पतेः उत्पत्तिः। एवं सूर्यतेजसा ग्रहाः, नक्षत्राणि, तारकाः च स्थिताः। तेषां चिह्नानुसारेण एव ते ‘नक्षत्राणि’ इति कथ्यन्ते। सूर्यः तेषां प्रदेशान् विधत्ते, नक्षत्रकर्ता सः। ते यतः आकाशं तरन्ति, तस्मात् ‘तारकाः’ इति कथ्यन्ते; शुक्लत्वात् अपि ‘तारकाः’ इति स्मृताः। सूर्यस्य तेजः आदत्ते सततम्, तेन तपस्विनां तपः अपि ध्रियते। आपां तेजः आदत्ते यः, सः ‘सविता’ इति कथ्यते। सः शुक्लत्वे, अमृतत्वे, शीतत्वे च दृश्यते। शुभे, शुक्ल-रूपे, चन्द्रवत् गोलके सः प्रकाशते। सूर्यस्य मण्डलम् घनं तेजसा, शुक्लवर्णं च। सर्वेषु मन्वन्तरेषु नक्षत्राणि, सूर्यः, ग्रहाः च अन्योन्याश्रिताः। सूर्यः सूर्यलोकं प्रविशति, चन्द्रः अपि चन्द्रलोकं एव प्रविशति।