प्रभाते च सायं च सर्वदा जलानि दिनरात्र्योरन्तः प्रविशन्ति। यद् भौमाग्निसंयुक्तं तद् शुद्धं दिव्यम् अग्निम् इति कथ्यते। सः सहस्रमार्गैः सर्वतः जलं गृह्णाति। स्थावरजङ्गमानि, प्रवाहादिजलानि च तेन ग्राह्यन्ते। तेषां चतुर्शतानि स्रोतांसि नानारूपाणि स्रवन्ति। तेषां सर्वेषां किरणाः "अमृत" इति प्रसिद्धाः, त एव वर्षस्य हेतवः। दृश्याः मेघाः, दक्षिणदिग्भवः, सरांसि, हिमशिलाः च सन्ति। श्वेताः मायामयाः च मेघाः, गावः च, सर्वभृत् चापि तत्र दृश्यन्ते। सः तानि स्रोतांसि मनुष्याणां पितॄणां देवतानां च समं विभजति। अमृतेन सः त्रिधा सर्वान् देवान् तर्पयति। वर्षाकाले शरदि च सः चतुर्भिः धाराभिः वर्षति। इन्द्रः, धाता, भगः, पूषा, मित्रः, ततः वरुणः यमः च—एतेषां मासानुसारं वर्षधारणां कुर्वन्ति। माघमासे वरुणः, फाल्गुने पूषा, ज्येष्ठे इन्द्रः, आषाढे सविता सूर्यः, अश्वयुजे पार्जन्यः, कार्तिके त्वष्टा सूर्यः। वरुणस्य पञ्चसहस्राणि किरणानि सूर्यकर्मणि सन्ति। धातुः अष्टसहस्राणि, शतक्रतुः (इन्द्रः) नवसहस्राणि च किरणानि धारयति। सित्रम् सप्तभिः, त्वष्टा अपि अष्टभिः किरणाभिः प्रकाशते। विष्णुः षट्सहस्रैः किरणाभिः पृथिव्याम् उज्ज्वलति। वर्षाकाले सः श्वेतवर्णः, शरदि सूर्यः पाण्डुः दृश्यते। एवं ऋतुषु उत्पन्नस्य सूर्यस्य वर्णाः वर्णिताः। सूर्यः तद् त्रैधामृतं नापि अमृतानामपि मध्ये ददाति। ऋतूनां आगमनेन तद् जलप्रवाह-शीत-ऊष्मस्वरूपेण विभाग्यते। नक्षत्रग्रहचन्द्राणां आधारः गर्भः च सः। नक्षत्रेशः सोमः, ग्रहाणां राजा सूर्यः। अग्निः सूर्यः इति उच्यते, जलं चन्द्रः इति मन्यते। स्कन्दः देवसेनापतिः, भौमः (मङ्गलः) अपि तत्र निर्दिष्टः। रुद्रः साक्षात् वैवस्वतः यमः, प्रजापतिः। द्वौ महाग्रहौ—गुरुशुक्रौ—देवासुराचार्यौ, तेजस्विनौ। त्रयः लोका अपि सूर्ये एव स्थिताः, अत्र संशयः नास्ति। रुद्र-उपेन्द्र-इन्द्र-चन्द्र-श्रेष्ठब्रह्मणः-स्वर्गदेवताः च—एतेषां परमात्मा, लोकनाथः, महेश्वरः, प्रजापतिः च सूर्य एव। तस्मात् सर्वं उत्पद्यते, तस्मिन्नेव सर्वं लीयते। ब्रह्मणः, एष सूर्यग्रहः तेजस्वी विश्वविज्ञः इति विद्धि। क्षणः, मुहूर्तः, दिनम्, रात्रिः, पक्षः—एतानि सर्वाणि सूर्यविना न स्यात् कालगणना। ऋतुविभागाभावात् कुतः पुष्प-मूल-फलोत्पत्तिः? स्वर्गे भूमौ च प्राणिनां कर्माणि न स्यु:। सः एव कालः, सः अग्निः, सः द्वादशरूपः प्रजापतिः। सः तेजोमयः, तमोनाशकः, सर्वलोकव्यापकः।