एवं सविता स्वतेजसा जलानि पिबति, स्वर्णरश्मिभिः आकाशे प्रकाशते च। यः वह्निः मानवपायुषु वसति, स जलसम्भृतः तिष्ठति। जलासु किञ्चित् तेजो दृश्यते, मेघेषु च किञ्चित् तेजः साक्षात्क्रियते। वातनुनीतः वह्निः दीप्तिमान्, उदरस्थो वह्निः तेजोविहीन इति कथ्यते। सविता स्वपादेन देवालये अस्तं गच्छति। पुनः सविता उदिते, तदा अग्निशोष्मा तत्र प्रविशति। तेजः शोष्मा च सूर्याग्नेः शक्तयः उच्येते। भूम्याः उत्तरभागे सूर्यः स्थितः, दक्षिणभागे तु वह्निः एव। एतेन दिवसनिशायः प्रवेशेन जलानि उष्णानि भवन्ति। तस्मात् रात्रौ जलानि पुनः दीप्तानि शोभन्ते। सविता उदयास्तमययोः, जलानि नित्यं दिवसनिशायोः प्रविशन्ति। यत् पृथिव्यग्निसंयुक्तं तद् शुद्धं दिव्यम् इति कथ्यते। सः सहस्रशः मार्गैः सर्वतः जलानि गृह्णाति। स्थावरजङ्गमाः सर्वे, नद्यादिजलानि च, तेषां चतुर्सहस्राणि रूपभेदेन प्रवहन्ति। तेषां सर्वेषां रश्मयः 'अमृत'नामानः, वर्षस्य कारणानि भवन्ति। दृश्यन्ते मेघाः, दक्षिणदिशीयाः, सरांसि, हिमसंघाताश्च। श्वेताः मायाविनश्च, गावः, सर्वधारकः च दृश्यन्ते। सः तान् मार्गान् समं मानवेषु पितृषु च देवेभ्यः विभजति। अमृतेन सः त्रिधा सर्वान् देवान् तर्पयति। वर्षाकाले शरदि च, सः चतुर्भिः प्रवाहैः वर्षति। इन्द्रः, धाता, भगः, पुषा, मित्रः, ततो वरुणः यमश्च। माघमासे वरुणः, फाल्गुने पुषा। ज्येष्ठे इन्द्रः, आषाढे सविता सूर्यः। अश्वयुजे पार्जन्यः, कार्तिके त्वष्टा सूर्यः। सूर्यकार्ये वरुणस्य पञ्चसहस्ररश्मयः। धातुः अष्टसहस्रः, शतक्रतुः (इन्द्रः) नवसहस्रः। सित्तरः सप्तभिः दीप्तिमान्, त्वष्टा अपि अष्टभिः दीप्तिमान्। विष्णुः षट्सहस्ररश्मिभिः पृथिव्यां प्रकाशते। वर्षासु श्वेतवर्णः, शरदि सूर्यः पाण्डुरः। एवं सूर्यस्य ऋतुषु उत्पन्नवर्णाः निरूपिताः। सविता त्रिधा अमृतं न अपि अमृत्येषु ददाति। ऋतुसंक्रमे सः जलप्रवाहं, शीतं, उष्णं च विभागयति। नक्षत्रग्रहचन्द्राणां योनिः आधारः च स एव। नक्षत्राणां स्वामी सोमः, ग्रहाणां राजा सूर्यः। अग्निः सूर्यः इति स्मृतः, जलं चन्द्ररूपेण गृहीतम्। स्कन्दः देवसेनापतिः, भौमः अपि तत्र निर्दिष्टः। रुद्रः वैवस्वतः स्वयम्, यमः भूताधिपः साक्षात्। द्वौ महाग्रौ ग्रहौ, देवासुरगुरू, द्वावपि दीप्तिमन्तौ। सर्वे त्रयः लोकाः सूर्ये एव उत्पत्तिं यान्ति, अत्र न संशयः। एवं सूर्यस्य महिमा, तेजः, जलस्य प्रवाहः, ऋतूनां विभागः, देवतानां कार्यविभागः च, एकस्मिन्सम्प्रत्ययं प्रकटयन्ति।