केतुना अष्टौ शीघ्रगामिनः अश्वाः रथस्य योजिताः। एवं ग्रहाणां वाहनानि रथैः सह निर्दिष्टानि। तानि ग्रहाणि स्वक्रमेण सञ्चरन्ति, प्रदीप्तानि, तेजसा विराजमाना। चन्द्रः सूर्यः ग्रहाश्च गगने तस्मिन्नेव पथे बद्धाः परिभ्रमन्ति। यथा नौका जलमध्ये जलस्य न बाध्यते, तथैव तानि देवगणानां समूहानि, सर्पवत् सञ्चरन्ति, गगने दृश्यन्ते न। सर्वे ध्रुवे बद्धाः, भ्रममाणाः स्वयमेवान्यान् अपि भ्रमयन्ति। एवं सर्वाणि ज्योतिषां समूहानि वायुनिबद्धानि परिभ्रमन्ति। यः वायुः तानि ज्योतिषां वहति, तेनैव सः वायुः इत्युच्यते। एष शिशुमाराख्यः नक्षत्रमयः रूपः, ध्रुवः स्थाणुः गगने विज्ञेयः। ये सर्वे तारका गगने शिशुमारनक्षत्रे स्थिताः, तस्य रूपं विभागशः अवगन्तव्यम्। तत्र यज्ञः परमः विज्ञेयः, तस्य शिरसि धर्मः प्रतिष्ठितः। पश्चिमोरूयुगले वरुणः आर्यमाश्च स्थिताः। पुच्छभागे अग्निः महेन्द्रः मरीचिः कश्यपः च ध्रुवश्च। नक्षत्राणि, चन्द्रः, ग्रहाः, तारकासमूहः च, एते सर्वे ध्रुवेण प्रतिष्ठिताः, तं परितः भ्रमन्ति। अग्नि-इन्द्र-कश्यपाणां मध्ये ध्रुवः अन्तिमः इति मतः। सः मेरुं निरीक्ष्य, तस्य परिसरे सदा परिभ्रमति। ततः ते पुनः रोमहर्षणं पप्रच्छुः। कथं देवानां निवासाः सन्ति? कथं ज्योतिषां वर्णनं कृतम्? तेषां वचनं श्रुत्वा, सूतः एकाग्रचित्तः प्रत्युवाच। एतस्मिन् विषये येन महर्षिभिः ज्ञानविज्ञानसम्पन्नैः उक्तं, तदहं कथयामि। यत्र देवतानां निवासाः, तत्र सूर्यः चन्द्रः ग्रहाश्च स्मृताः। दिव्यं, भौतिकं, अग्निमयं, वातमयं, पार्थिवं च, इदं सर्वं प्रागस्मात् अव्यक्तं आसीत्, रात्र्याः तमसा आवृतम्। तत्र स्वयम्भूः भगवान्, लोकव्यवस्थायाः अर्थं संप्राप्य, जगतः आदौ अग्निं ददर्श, यः पृथिव्यां जले च स्थितः। अयं यः वायुः लोके अस्ति, सः अग्निः इति कथ्यते। विद्युत् जलमयं च रूपं ज्ञेयम्; तयोः लक्षणानि अहं वर्णयिष्यामि। तस्मात् सूर्यः अपां पानं कृत्वा, रश्मिभिः दिवि प्रकाशते। यः अग्निः पुरुषाणां उदरे वसति, सः आपः आश्रित्य तिष्ठति। किञ्चित् तेजः अप्सु दृश्यते, किञ्चित् मेघेषु अपि दृश्यते। वातनुन्नः अग्निः दीप्तिमान्, उदरस्थो अग्निः अल्पप्रभः इति कथ्यते। सौर्यं तेजः, पादेन, देवानां निवासे अस्तं गच्छति। पुनः सूर्ये उदिते, तस्मिन्नेव अग्नितेजः प्रविशति। दीप्तिः चोष्णता च, एते सूर्याग्न्योः शक्तयः। पृथिव्याः उत्तरार्धे सूर्यः, दक्षिणार्धे अग्निः स्थितः। तस्मात्, दिनरात्र्याः प्रवेशेन आपः उष्णीभवन्ति। रात्रौ अपि, आपः पुनः दीप्तिमत्यः प्रभास्वराः दृश्यन्ते।