यत्र पूर्णं यज्ञं समापन्नं तत्र महान् भगवान् वासुदेवः उपस्थितः। स्वस्य कुलस्य हितार्थं प्रेरितः प्रभुः तान् समुपस्थितान् सम्यक् अवदत्। स अणिमा-आदि अष्ट-सूक्ष्माङ्गैः सम्पन्नः आसीत्। शाखाः सप्तकाण्डयुक्ताः, अनाद्यः, नित्यं जलप्रवाहयुक्ताः च आसन्। बलवान् सः त्रिवर्गस्थ रथिनां यज्ञसङ्गमं सम्यक् अकारयत्। पञ्च प्राणादि कार्ययुक्ताः धारणाः तस्य संज्ञायाः आसन्। आकाशं तस्य मूलम्, द्विविधं स्वरूपम्, शब्द-स्पर्शयुक्तम् च आसीत्। मधुरस्नेहपूर्णवाक्यैः, सर्वर्षिभिः प्रहर्षितवत् इव, सः भाषितवान्। द्विजश्रेष्ठ, सः महाबलः पुरातनं आख्यानं कथितवान्। ऋषिभ्यः सः परमं उत्तमं लोकेषु सत्यम् उद्घोषितवान्। देवर्षिभ्यः सर्वपापविमुक्तिं सम्यक् प्रदत्तवान्। एतस्य क्रमं विस्तारपूर्वकं यथाक्रमं कथयिष्यामि। अहं अद्भुतं गम्भीरं च आख्यानं वेदसम्मतं वर्तयामि। स्वस्य कुलस्य पालनात् दिव्ये लोके सम्मानः लभ्यते। यद् स्तूयते तद् अवगन्तव्यं, यः प्राचीनानां कीर्तिं वर्धयति। सर्वेषां कीर्तिस्थिराणां पुण्यकर्मणां स्तुतिः इयं। तस्मै हिरण्यगर्भाय परमपुरुषाय प्रभवे नमः। ब्रह्मणं स्वयम्भू, लोकाधिपं, नमस्कृत्य। यत् पञ्चप्रमाणस्थं, षड्दर्शनाधिष्ठितं, पुरुषनियुक्तं च। तद् अव्यक्तं कारणं, नित्यं, सत्-असत्-स्वरूपम्। गन्धरूपरसवर्जितं, शब्द-स्पर्शरहितम्। अव्यक्तं एव सर्वभूतस्वरूपं अभवत्। यत् ब्रह्म, सत्-असत्-परं, अगम्यं, सामान्यदृष्ट्याः अतीतम्। तदा गुणानां समत्वे, तमः-रूपे, न प्रकाशते स्म। गुणानां प्रकटने महत् तत्त्वं उदितम्। प्रारम्भे सत्त्वाधिक्येन, शुद्धसत्त्वरूपेण प्रकाशितम्। केवलं अव्यक्तं उदितम्, महत् तत्त्वं क्षेत्रज्ञेन अधिष्ठितम्। अहङ्कारवर्जितं, सृष्ट्याभिलाषेण महतीं सृष्टिं आरभते। महत् तत्त्वात् मनः उत्पन्नम्, हे ब्रह्मन्, यत् भगवत् दुर्ग्राह्यशक्ति-संज्ञम्। सर्वभूतानां बोधकं, अतः सर्वव्यापकं कर्मफलम्। तत्त्वसारयुक्तं, महान् प्रमाणेन, अतः विभागं पश्यति, भेदं विचिन्तयति। महान् विस्तारः, विस्तारशक्ति, सर्वभूताधारः च। सर्वदेहेषु तस्य प्रसादेन पूर्णः। तस्मिन् ब्रह्मणः कार्यं साधनं च पूर्वं स्थापितम्। सः शरीरयुक्तः आद्यः पुरुषः अभिधीयते। सः सर्वभूतानां आदिस्रष्टा, आद्यः ब्रह्मा। सृष्टिप्रलययोः क्षेत्रज्ञः ब्रह्मा स्थिरः। च पुनः युगसन्धिषु तैः शरीराणि ध्रियन्ते। विद्वांसः जानन्तु, यथा कूपे जलम्, तानि पञ्चभूतानि लयं यान्ति।