समितेऽनुज्ञातः स सुतपुत्रः सुरम्ये विस्तीर्णासने सम्यगुपविवेश। स तु प्रमुदितमनाः सम्यक् संयतः स्थिरो विनयसमाधानयुक्तश्चासीत्। परमसुखेन संयुक्ताः ते सर्वे सुतपुत्रं प्रहर्षयन्तः प्राज्ञं वाक्यमूचुः — "द्रष्टुमिच्छामः, भगवन्, अत्र धर्मिष्ठतमं श्रेष्ठं मुनिम्। त्वं च, सूत, तस्मिन्मुनौ महात्मनि व्यासे च भक्तिमानसि। दयया च सम्यक् स्थितचित्तोऽसि तत्त्वोपदेशे। यद् यद् पृच्छामः, त्वं सर्वमाख्यातुमर्हसि। धर्मार्थयुक्तं यद् व्यासात् श्रुतवानसि, तत् श्रोतुमिच्छामः।" स तु परमबुद्धिमान् सुतपुत्रः विनीतया प्रत्युवाच—"श्रोतुमनसि स्थिता युष्माकं वृत्तिः, नूनं सत्यमिदं निश्चितम्। यद् यद् ज्ञातुमिच्छथ, अत्र सर्वं विज्ञातुमर्हथ।" पुनस्ते सुतपुत्रं अश्रुपूर्णलोचनाः प्रजग्मुः—"सर्वतोऽस्मिन्संसारस्योत्पत्तिं दर्शय।" एवं सम्यगुपपृच्छ्यमानः महात्मा रोमहर्षणः द्वैपायनप्रसादितः द्विजश्रेष्ठेभ्यः आख्यानमुवाच—"इदानीं मातारिश्वना प्रोक्तं पुराणं प्रवक्ष्यामि।" "सृष्टिः, प्रलयः, वंशाः, मन्वन्तराणि, प्रक्रिया, आदिप्रकरणं, आख्यानसंग्रहश्च—एतेषां चतुर्णां संक्षिप्तवर्णनं मया कृतम्। सर्वशास्त्रेषु पुराणं प्रथमतः ब्रह्मणा श्रुतम्। तस्याङ्गानि धर्मशास्त्रं व्रतानि नियमाश्चोक्तानि। महत्तत्त्वादारभ्य विशेषपर्यन्तं सृष्टिसंकल्पः कथ्यते। ब्रह्माण्डावरणं, समुद्रः, आपां तेजश्चोक्तम्। महाभूतैः सह महत्तत्त्वं, अव्यक्तेन संवृतं महद्, इति चोच्यते। नदीपर्वतानां चोत्पत्तिरिह प्रवर्ण्यते। ब्रह्मवृक्षस्य स्तुतिः, ब्रह्मणः जन्माख्यानं चोच्यते। अव्यक्तसम्भूतस्य ब्रह्मणः स्थितयः अपि वर्ण्यन्ते। हरिः जलशायी, भूमेः उत्पत्तिश्चोच्यते। नक्षत्राणि, ग्रहस्थानानि, सिद्धवासाश्चोक्तानि। दिव्यानां लोकविभागः, सतां सत्यवासस्थानानि चोच्यन्ते। देवर्षिपथौ वर्ण्येते। पशुमानुषयोः उत्पत्तिः प्रवद्यमाना। पुनः, ब्रह्मणः संकल्पात् नव सृष्टयः कथ्यन्ते। ब्रह्मणोऽङ्गेभ्यः धर्मादीनां चोत्पत्तिरुच्यते। कल्पयोः अन्तरालं, तयोः संयोगश्च वर्ण्यते। सत्त्वप्रधानात् शरीरात् च पुरुषस्योत्पत्तिरुच्यते। प्रियव्रतस्योत्तानपादस्य च शुभजन्मरूपं व्याख्यातम्। ऋचिप्रजापतेः आकूत्या उपरिष्टात् द्वयोरुत्पत्तिर्वर्ण्यते। दक्षस्य कन्यासु शब्दाद्याः महात्मनः संततिः कथ्यते। तथा हिंसाद्यधर्मोऽप्यनिष्टलक्षणः तमसः चिन्हितः संकीर्त्यते।" एवं सुतपुत्रः स्नेहपूर्वकं धर्म्यं पुराणकथाम् आरभ्य सम्यगुवाच।