ये ये लोकान् संचालयन्ति, ते पितृयाणे प्रतिष्ठिताः सन्ति। ते लोकान् इच्छन्तः दक्षिणां दिशं प्रतिपद्य यान्ति। तपसा, सीमासंयमेन, च विद्या शुद्धिं प्राप्नुवन्ति। पूर्वेभ्यः उत्तराः जन्यन्ते, मृत्युकालेऽपि तेषां जन्म भवति। अष्टाशीतिसहस्राणि गृहीताश्रमिणः ऋषयः सन्ति। एषां गणना तेषां यैः कर्मणा युक्ताः सन्तः श्मशानं प्रविष्टाः। रागद्वेषकर्मभिः, मैथुनसम्भवैश्च, एवं विविधकारणैः सिद्धिं प्राप्ताः श्मशानं प्रविशन्ति। नागवर्त्मनः उत्तरतोऽपि एकः, सप्तर्षिसंघस्य दक्षिणतः अपरः। तत्र सिद्धाः शुद्धाः ब्रह्मचर्यनिष्ठाः वसन्ति। अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषयः ऊर्ध्वरेतसः तत्र सन्ति। मैथुनत्यागेन, लोकमैथुनवर्जनाच्च, पुनः अनभिलाषेण संयोगेन, शब्दादिदोषदर्शनेन च, तेषां ये प्रलयकाले स्थिताः, तेषां अमृतत्वं प्रकटते। अन्ये पुण्यपापवशात्, गर्भघाताश्वमेधयोः कर्मभेदेन, विशिष्यन्ते। ऋषीणां परतः, तत्र ध्रुवः स्मर्यते स्थितः। तत्र धर्मध्रुवादयः लोकपालकाः स्थिताः। अहं सर्वेषां तेषां भाविष्यानि कर्माणि क्रमेण वक्ष्यामि। सूर्यचन्द्रमसोर्यथाक्रमं ग्रहाणां च गमनं, सर्वाणि च, यथाक्रमं यथाव्युत्थानं च। एतानि सर्वाणि वयं ज्ञातुम् इच्छामः—त्वं नो ब्रूहि, आर्य। यत् प्रत्यक्षं दृष्ट्वापि जनान् मोहयति—तत् वद। ध्रुवः उत्तानपादस्य पुत्रः, आकाशे स्थितः स्थिरः। तं परितः तारागणाः रथचक्रवत् परिवर्तन्ते। सूर्यचन्द्रताराग्रहाः नक्षत्रैः सहिताः गच्छन्ति। तेषां संयोगवियोगाः गमनानि च कालक्रमेण भवन्ति। विषुवत्प्रवेशाः, ग्रहवर्णाः, सर्वे ध्रुवात् प्रवर्तन्ते। शुभाशुभफलानि सर्वाणि ध्रुवात् एव सम्पद्यन्ते। स एव दीप्तमान् तेजस्वी सूर्यः कालाग्निरूपः। सूर्यः स्वकिरणजालेन, वायुनासहितः, सर्वं व्याप्नोति। सर्वं जलं सूर्येण आदाय, चन्द्रे स्थाप्यते। चन्द्रात् पतितं जलं औषधिषु तिष्ठति। एवं जलं पुनः पुनः उद्धृत्य पतति। एषा लोकसंरक्षणाय माया सृष्टा। सर्वेश्वरः, लोकस्रष्टा, सहस्राक्षः प्रजापतिः, स एव। सर्वं जलं, यत् चन्द्रात् नभसः च सम्पद्यते, तद् अस्ति। ऊष्मा सूर्याद् प्रवर्तते, शीतलता चन्द्रमसः। गङ्गा नदी शुद्धा निर्मला चन्द्रेण धार्यते। यानि जलानि सर्वेषां भूतानां शरीरेषु सन्ति, तानि जलानि वाष्परूपेण आकाशं गच्छन्ति, सर्वथा अनासक्तानि इह त्यजन्ति।