सिनीवाली कुहू राका चानुमतिश्च—एता दक्षिणदिशि स्थिताः। नभो नभस्याविष ऊर्जा सह सहस्य—एतेऽपि दक्षिणदिग्गतानि सत्त्वानि निर्दिष्टानि। ततो ब्रह्मणः पुत्राः पञ्च संवत्सररूपिणः आर्तवाः ज्ञेयाः। तस्मात् अमावास्या अस्य विधेः ऋतूनां द्वारमिति विज्ञेयम्। यः सम्यग् कालं वेत्ति, स न कदापि पित्र्येषु वा दैवेषु वा कर्मसु मोहं गच्छति। प्रकाशात् लोको लोकालोकश्च स्मर्यते। तत्रैव सृष्ट्यादौ अविद्यायाः पारं प्राप्ताः चत्वारः महापुरुषाः स्थिताः—ते हि हिरण्यरोमा, पर्जन्यः, केतुमान्, राजसश्च। एते लोकपालाः लोकालोके चतुर्दिशं संस्थिताः। पितृयाणः तु वैश्वानरमार्गात् बहिः स्थितः। ये लोकरक्षणाय प्रवृत्ताः, ते पितृयाणे प्रतिष्ठिताः। ते लोकान् इच्छन्तः दक्षिणमार्गे प्रस्थिताः। तपसा, सीमोपलम्भेन, विद्यया च ते विशुद्धाः। पूर्वेभ्यः उत्तराः अपि मृत्युकाले जायन्ते। अष्टाशीतिसहस्राणि गृहस्थाश्रमस्थाः ऋषयः सन्ति। एषां गणना तेषां क्रियावन्तां यः श्मशानं प्रविष्टवन्तः। प्रवृत्त्या, निवृत्त्या, क्रियया, मैथुनेन च, एवं नानाप्रकारैः कारणैः सिद्धिं प्राप्ताः ते श्मशानं प्रविशन्ति। एको नागवर्त्मनः उत्तरतः, अपरः सप्तर्षिसमूहस्य दक्षिणतः। तत्र शुद्धाः ब्रह्मचारिणः सिद्धाः वसन्ति। अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषयः ऊर्ध्वरेतसः सन्ति। मैथुनात् संयम्य, लोकसंयोगात् च वर्जयित्वा, पुनः कामरहितेन संयोगेन, शब्दादिदोषदर्शनेन च, ये प्रलयकाले स्थिताः, तेषां अमृतत्त्वं प्रकटते। अन्ये पुण्यपापयोः, गर्भघातेन अश्वमेधेन च, विशेषतः स्मर्यन्ते। ऋषिभ्यः उपरि ध्रुवः तत्रैव स्थितः स्मर्यते। तत्र धर्मध्रुवादयः लोकरक्षकाः वसन्ति। अहं तेषां सर्वेषां भाव्यघटनानां क्रमशः वर्णयिष्यामि। सूर्यचन्द्रमसोर्यथाऽपि ग्रहाणां गमनानि, सर्वाणि च, अनुक्रमेण वा विक्रमेण वा, अहं वक्ष्यामि। वयं तद् ज्ञातुम् इच्छामः—त्वं ब्रूहि, आर्य। यत् प्रत्यक्षेण अपि दृष्टं, तदपि जनान् मोहयति। ध्रुवः उत्तानपादपुत्रः आकाशे स्थिरः तिष्ठति। तं परितः तारा वर्तन्ते, तस्य गतिरेव चक्रवत् अनुसरन्ति। सूर्यश्चन्द्रमसौ तारा ग्रहाश्च नक्षत्रैः सहिताः सहैव सञ्चरन्ति। तेषां संयोगवियोगाः, गतयः, कालक्रमः च—सर्वं ध्रुवात् प्रवर्तते। विषुवत्स्थानानि, ग्रहवर्णाः—सर्वमपि ध्रुवात् एव निष्पद्यते। शुभाशुभफलानि सर्वेषां भूतानां ध्रुवात् एव जायन्ते। स एव स्फुलिङ्गवत् दीप्तिमान् सूर्यः कालाग्निरूपः। स सूर्यः रश्मिजालेन सर्वं व्याप्य, वायुनाऽन्वितः, सर्वत्र व्याप्य तिष्ठति।